ساختار نظام آموزشی سنگاپور

سیاست‌های آموزشی سنگاپور

سیاست‌های آموزشی سنگاپور، متمرکز بر رشد منابع انسانی است و سعی می‌شود تا دانش‌آموزان را با نیازهای فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی کشور آشنا ساخته و با آموزش مهارتهای ویژه، نیروهای کاری لازم جهت رفع این نیازها را تعلیم دهند. نظام آموزش و پرورش سنگاپور بیشتر بر آموزش اخلاق وتربیت بدنی، پرورش افکار خلاق، منتقد و مستقل استوار است. سیاست‌های آموزشی سنگاپور ایجاب می‌کند که هر دانش‌آموزی زبان انگلیسی و زبان مادری خویش را یاد بگیرد. این عمل موجب می‌شود که دانش‌آموزان تبحر کافی را در زبان انگلیسی که زبان تجارت، علم و فناوری است داشته باشند. نظام آموزشی سنگاپور به اندازه‌ای دارای کارایی و بهره‌وری بالا است که دانش‌آموزان پس از فارغ‌التحصیل شدن می‌توانند بلافاصله جذب بازار کار شده و یا به طور آگاهانه ادامه تحصیل داده و مهارت‌های تخصصی بالاتر را کسب نمایند.

اهداف آموزشی سنگاپور در مدارس

یکی از مهمترین اهداف آموزشی سنگاپور، فراهم ساختن آموزش جامع برای هر یک از شهروندان است. دراین رابطه وزارت آموزش وپرورش سعی دارد با فراهم کردن نظام آموزشی آزاد و انعطاف‌پذیر، دانش‌آموزان را با نیازهای جامعه آشنا کند و به گونه‌ای آنها را آموزش دهد که در آینده بتوانند در رفع مشکلات جامعه خود سهیم باشند. بنابراین در این راستا و به منظور ارج نهادن به دانش‌آموزان خلاق، مدارس مستقل و آزاد تأسیس شده است. همچنین وزارت آموزش و پرورش برنامه‌های خاصی برای دانش‌آموزان با استعداد در نظر گرفته است که شامل برنامه‌های آموزشی ویژه تیزهوشان مثل: ارائه دروس اختیاری هنر، موسیقی، زبان، تمرین پژوهش، انجام فعالیتهای علمی و استفاده از آزمایشگاه‌های مرکزی بوده و دانش‌آموزانی که بهترین نمرات را در رشته‌های علوم انسانی، ریاضی و علوم تجربی کسب نمایند و یا در حیطه های علمی، فناوری و هنر دارای نوآوری و خلاقیت باشند، مورد تقدیر قرار می‌گیرند.

ساختار نظام آموزشی سنگاپور

  در نظام آموزشی سنگاپور، در مقطع ابتدایی، یعنی از سال اول تا ششم، دانش‌آموزان چهار سال را به عنوان مرحله پایه‌ای می‌گذرانند. همه دانش‌آموزان در دوره پایه موظف هستند برنامه‌های مشترک زبان انگلیسی، زبان مادری، علوم تجربی و ریاضیات را داشته باشند.

همچنین برخی دیگر از موضوعات درسی مثل موزیک، هنر سفالگری، آموزش بهداشت، مطالعات اجتماعی و آموزش علوم فیزیکی (شامل فیزیک و شیمی) به دانش‌آموزان آموزش داده می‌شود. علاوه برموارد فوق تدریس علم اخلاق نیز به دانش‌آموزان کمک می‌کند تا ارزش‌های اخلاقی و هویت ملی‌شان را بهتر درک کنند. در پایان سال ششم، ازدانش‌آموزان امتحان نهایی تحت عنوان امتحان فارغ‌التحصیلی از مدرسه ابتدایی گرفته می‌شود و با توجه به نمره‌ای که کسب می‌کنند و استعدادی که در درس خاصی دارند می‌توانند دروس مقطع متوسطه مورد نظر را انتخاب کنند.

مقطع متوسطه حدود چهار الی پنج سال است و زمان آن به استعداد دانش‌آموز بستگی دارد. دروس خاصی برای تمام دانش‌آموزان ارائه می‌شود تا دانش‌آموزان را برای امتحان ورودی دانشگاه که در پایان چهار سال انجام می‌گیرد آماده کند. کسانی که این امتحان را به خوبی بگذارنند، وارد مقطع سال پنجم می‌شوند. برنامه آموزشی برای دوره‌های ویژه و معمولی شامل انگلیسی و ادبیات انگلیسی، زبان مادری، ریاضیات، علوم، تاریخ، جغرافی، هنر و صنعت، طراحی و فناوری، اقتصاد، خانه‌داری، آموزش اخلاق، آموزش تربیت بدنی و موزیک است.

با اتمام امتحانات پایانی مقطع متوسطه، دانش‌آموزان می‌‌توانند به مدت دو سال در آموزشکده‌های مقدماتی ادامه تحصیل دهند و یا به دوره سه ساله پیش‌دانشگاهی در مؤسسات متمرکز وارد شوند.

 نظام آموزشی همگانی

آموزش ابتدایى

در مقطع ابتدایی، یعنى از سال اول تا چهارم دانش‌آموزان چهارسال را بعنوان مرحلهٔ پایه‌اى مى‌گذرانند. همهٔ دانش‌آموزان در دوره پایه موظف هستند برنامه‌هاى مشترک زبان انگلیسی، زبان‌ مادرى و ریاضیات را بگذرانند.

همچنین در این مرحله برخى دیگر از موضوعات درسى نیز به دانش‌آموزان تعلیم داده مى‌شود مثل موزیک، هنر سفالگری، آموزش بهداشت، مطالعات اجتماعى و آموزش فیزیک.تدریس علم اخلاق. تدریس علم اخلاق به دانش‌آموزان کمک مى‌کند تا ارزش‌هاى اخلاقى و هویت ملى‌شان را بهتر درک‌کنند.

دانش‌آموزان تشویق مى‌شوند تا در فعالیت‌هاى فوق‌برنامه‌اى نیز مشارکت داشته باشند. در مرحلهٔ آشنایى دانش‌آموزان با توجه به استعدادشان سطح‌بندى مى‌شوند، سطح اول، دوم، سوم . در سطح Em1 و Em2 زبان انگلیسى و زبان‌مادری، ریاضیات و علوم به دانش‌آموزان آموخته مى‌شود. در مقطع Em1 زبان چینی، مالایایى و تامیلى بعنوان زبان مادرى برایشان تدریس مى‌شود. دانش‌آموزان در مقطع Em2، زبان انگلیسی، قواعد زبان مادرى و ریاضیات پایه‌اى آموزش داده مى‌شود.

در پایان سال ششم، از دانش‌آموزان امتحان نهایى تحت‌عنوان امتحان فارغ‌التحصیلى از مدرسه ابتدایى (Psle) گرفته مى‌شود که با توجه به نمره‌اى که کسب مى‌کنند و استعدادى که آنها در درس خاصى دارند مى‌توانند دروس مقطع دبیرستانى خودشان را انتخاب کنند.

آموزش دبیرستان

مقطع دبیرستان حدود چهار الى پنج سال است که بستگى به استعداد دانش‌آموز دارد. دروس خاصى براى دانش‌آموزان ارائه مى‌شود تا دانش‌آموزان را براى امتحان ورودى دانشگاه که در پایان چهار سال انجام مى‌گیرد به نام کمبریج از آموزش عادى (GCEd) براى چهارسال آنها است. کسانى که این امتحان را بخوبى بگذرانند، وارد مقطع سال پنجم مى‌شوند تا آنها را براى مقطع امتحانى ‌GCE آماده کنند.

برنامه آموزش براى دوره‌هاى خاص و عادى شامل انگلیسى و ادبیات انگلیسی، زبان مادری، ریاضیات، علوم، تاریخ، جغرافی، هنر و صنعت، طراحى و تکنولوژی، اقتصاد خانه‌داری، آموزش اخلاق، آموزش تربیت‌بدنى و موزیک است. بعلاوه برخى موضوعات اصلى از قبیل انگلیسی، زبان‌مادری، ریاضیات، موزیک، تربیت‌بدنى و آموزش اخلاق را دانش‌آموزان مى‌توانند بنا به علاقه خود انتخاب‌ کنند. براى دانش‌آموزان در مقطع عادى (تکنولوژی)، آنها مى‌توانند مطالعات تکنیکی، علوم، اقتصاد، هنر و صنعت، کارهاى اجرایى جداى از موضوعات اصلى از قبیل انگلیسی، زبان چینى یا مالیایى یا تامیلی، ریاضیات و کامپیوتر را نیز انتخاب کنند.

آموزش بعد از دبیرستان

آموزش پیش‌دانشگاهى

با اتمام امتحانات مقطع GCED، دانش‌آموزان مى‌توانند به مدت دوسال در دانشکده مقدماتى ادامه تحصیل دهند و یا وارد مؤسسات متمرکز براى گذراندن دروس پیش‌دانشگاهى به مدت سه‌سال شوند. انتخاب مؤسسه یا کالج براى دانش‌آموزان با توجه به نمراتى است که دانش‌آموزان در مقطع ‌ GCED کسب ‌کردند، انجام مى‌پذیرد. در پایان دروس پیش‌دانشگاهی، دانش‌آموزان خودشان را براى امتحان در سطح بالا تحت‌عنوان (GCEA) آماده مى‌کنند.

استحقاق دانش‌آموزان براى تحصیلات عالى توسط نتیجهٔ همین آزمون یعنى ‌GCEA انتخاب مى‌شود.

برنامه آموزش براى دانش‌آموزان پیش‌دانشگاهى شامل دو موضوع‌اساسی، اولاً، امتحان کلى و زبان مادرى و حداکثر از چهار GCE سطح A باشد. موضوعات مطرح‌ شده در هنر ادبیات، تاریخ جغرافی، هنر و ریاضیات بوده ‌است. دانش‌آموزان مى‌توانند دروس فیزیک، زیست‌شناسی، شیمی، ریاضیات، علم ‌فیزیک، ریاضیات ‌پیشرفته، اقتصاد پیشرفته و هنر را مى‌توانند انتخاب کنند. در تجارت ممکن‌است دانش‌آموزان اصول حسابداری، مدیریت تجاری، اقتصاد، ریاضیات و هنر باشد.

آموزش در سومین مقطع تحصیلی

مؤسسه مطالعات جنوب‌شرق ‌آسیا

اهداف نظام آموزش و پرورش سنگاپور ایجاد آموزش جامع براى هر فرد و تربیت صحیح و خوب شهروندان؛ رشد و توسعه مسئولیت‌پذیرى هر فرد نسبت به خانواده، جامعه و کشور است. نظام آموزش و پرورش سعى مى‌کند توانایى‌ها و علاقهٔ و استعدادهاى دانش‌آموزان را ارضاء نماید.

این نظام متمرکز بر رشد منابع انسانى سعى مى‌کند دانش‌آموزان را به نیازهاى کشور سنگاپور آشنا سازد و نیروى‌هاى کارى را در جهت رفع این نیازها تعلیم دهد تا آنها بتوانند مهارت لازم را براى انجام ‌کار داشته‌باشند.

در پایان سال ۱۹۹۶، در سنگاپور ۱۹۲ مدرسه ابتدایی، و ۱۹۴ مدرسه ابتدایى در سال ۱۹۹۷، ۱۴۴ دبیرستان ( شامل ۱۸ مدرسه مستقل)، ۸ مدرسه مستقل، ۱۴ کالج و ۴ مدرسه متمرکز وجود داشت. و در پایان سال ۱۹۹۷، ۱۹۶ مدرسه ابتدایی، ۱۴۷ دبیرستان، و هشت مدرسه مستقل داشته‌است.

نظام آموزش و پرورش سنگاپور بیشتر بر آموزش تربیت بدنى و آموزش اخلاق، پرورش افکار خلاق و مستقل است. سیاست دوجانبه ایجاب مى‌کند که هر دانش‌آموزى زبان انگلیسى و یا زبان مادرى خودش را یاد بگیرد. این عمل موجب مى‌شود که دانش‌آموزان تبحّر کافى را در زبان انگلیسى که زبان تجار، تکنولوژى و ادارى است، داشته باشد. برنامه‌هاى کامپیوترى همچنین در مدارس ارائه مى‌شود تا دانش‌آموزان را با چالش‌هاى قرن بیست‌ویکم آشنا کند و آنها مى‌توانند از این طریق با دانش جدید آشنا شوند.

فراهم آوردن آموزش ویژه

اهداف وزارت آموزش و پرورش فراهم‌آوردن آموزش جامع براى هر فرد در جامعه سنگاپور است. در این رابطه وزارت آموزش وپرورش در سنگاپور سعى نموده‌است که نظام آموزش آزاد و انعطاف‌پذیرى را داشته باشد تا بتواند با آشنا کردن نیازهاى جامعه سنگاپور بتوانند دانش‌آموزان را در این راستا آموزش دهد و در آینده بتواند با آموزش این دانش‌آموزان مشکلاتى را که در جامعه وجود دارد، حل کند. بنابراین در این راستا و بمنظور ارج‌نهادن به دانش‌آموزان خلّاق، مدارس مستقل و مدارس آزاد تأسیس شده‌است. وزارت آموزش و پرورش برنامه‌هاى خاصى براى دانش‌آموزان با استعداد درنظر گرفته‌است. که این برنامه‌ها شامل، برنامه آموزشى تیز‌هوشان، برنامه‌ها و دروس اختیارى هنر و موزیک، برنامه اختیارى زبان، اعطاى لوح افتخار به دانش‌آموزانى که بهترین نمرات را در رشته‌هاى علوم ‌انسانی، علوم تحقیقاتى و خلاقیت‌هاى هنرى است.

فعالیت‌هاى آموزشى فوق‌برنامه

رشد فیزیکى و شخصیتى هر دانش‌آموز مورد تأکید است. جداى از برنامه‌هاى درسى مدارس رسمی، مشارکت دانش‌آموزان در فعالیت‌هاى فوق‌برنامه‌اى سبب مى‌شود که دانش‌آموزان اعتماد به‌نفس، ایجاد نظم در گروه و کارهاى گروهى را یاد مى‌گیرند. دانش‌آموزان مدارس در برخى از بازى‌هاى ورزشى از قبیل شنا و مسابقه دو و میدانى و غیره با همدیگر رقابت مى‌کنند. فستیوال مقاله‌نویسی، هنر و صنعت در بین جوانان برگزار مى‌شود.

کتاب‌های درسی و کار در مدارس سنگاپور

 تمامی کتاب‌های درسی، کار و ارزشیابی مدارس سنگاپور، برای هر سطح و پایه‌ای، بر پایه سیلابس‌های تنظیم شده از طرف وزارت آموزش و پرورش تدوین شده‌اند. علی‌رغم وجود کتاب‌های متنوع درسی برای هر سطح، مدارس سنگاپور مجبور هستند تا از کتاب‌های یکسانی در سراسر کشور استفاده نمایند.

علاوه بر کتاب‌های درسی و کار، در نظام آموزشی سنگاپور استفاده از کتاب‌های ارزشیابی از اهمیت و ویژگی خاصی برخوردار است. کتاب‌های ارزشیابی سبب می‌شوند تا دانش‌آموزان در کنار کتاب‌های کار مدرسه تمرینات اضافی نیز داشته باشند. این کتاب‌ها تمامی موضوعات درسی و نیز فعالیت‌های کتاب‌های کار را پوشش می‌دهند. اغلب هر دانش‌آموز سنگاپوری برای هر موضوع درسی دارای یک کتاب ارزشیابی مجزا می‌باشد و برای خانواده‌های سنگاپوری چیزی غیرعادی نیست که برای پیشرفت تحصیلی فرزندشان دهها کتاب ارزشیابی تهیه نمایند.

کتاب‌های ارزشیابی به طور گسترده‌ای به عنوان بخشی از برنامه درسی مدارس سنگاپور مورد استفاده قرار می‌گیرند و اوقات فراغت دانش‌آموزان را در زمان‌های خارج از مدرسه پر می‌کنند. کتاب‌های ارزشیابی ریاضی و علوم، دانش‌آموزان را ترغیب می‌کنند تا تمرین‌های بیشتری حل کرده و با مسائل و تمرین‌های سخت‌تر و چالش‌برانگیزتر از مفاهیم موجود در کتاب‌های درسی برخورد نمایند. در این کتابها، سئوالهای تشریحی و چندگزینه‌ای مفهومی، سئوالهای مربوط به یادگیری مهارت‌های تفکر، استدلال و خلاقیت، سنجش سطوح بالاتر تفکر(عملیات صوری) و نیز تمرین‌هایی جهت فعالیت‌های دست‌ورزی طرح می‌گردد.

 تسهیلات مدارس

تمام مدارس سنگاپور تسهیلات آموزش را براى جوانان فراهم مى‌آورد. همه مدارس داراى کتابخانه‌هایى هستند که دانش‌آموزان مى‌توانند در آنجا مطالعه کنند تا از این طریق بتوان به آنها خودآموزى را یاد داد. همه مدارس کلاس‌هاى خاصى براى واحد سمعى‌بصری، آزمایشگاه‌هاى علوم، هنر، کلاس‌هاى موزیک، کلاس‌هاى مطبوعاتى و کلاس‌هاى کامپیوتر وجود دارد.

دیگر تسهیلات قابل دسترس دانش‌‌آموزان عبارت‌انداز: زمین‌هاى والیبال و بسکتبال و سالن‌هاى ورزشی.

آموزشگاه‌هاى مقطع فوق‌دیپلم مجهز به زمین تنیس و سالن اسکواش و همچنین تأتر است. همه مدارس داراى شبکه کامپیوترى هستند. این ارتباط مدارس از طریق کامپیوتر سبب مى‌شود تا به برنامه‌هاى درسى نتایج امتحانى دانش‌آموزان دسترسى پیداکرد. شبکه کامپیوترى مجهز به بانک اطلاعاتى است که دانش‌آموزان مى‌تواند از طریق آن به موضوعات مختلف دسترسى پیدا کنند.

فلسفه و اهداف آموزش علوم در سنگاپور

در هر کشوری، لازمه پیشرفت سریع در علوم و فناوری، وجود شهروندانی است که با علوم پایه آَشنایی داشته و دارای سواد علمی- فناورانه باشند و بتوانند با درک واقعیت‌های علمی، در زندگی روزانه خود که مملو از پدیده‌های علمی و فناوری است، تصمیمات منطقی و آگاهانه اتخاذ نمایند.

هدف از آموزش علوم در سنگاپور، تربیت افرادی است که با علوم و فناوری آشنا باشند. در رویکردهای نوین آموزش علوم، افزایش دانش علمی و درک پدیده‌های مرتبط با علوم در اولویت قرار دارند؛ اما چون گسترش دانش علمی دانش‌آموزان با توجه به حیطه‌های شناختی و سن آنها، در تمامی حیطه‌های علمی دارای محدودیت است، لذا توانایی اخذ اطلاعات، ایجاد و یا پردازش آن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. برای برخورداری همه دانش‌آموزان از رویکردهای آموزشی همسان، برنامه درسی و سیلابس‌هایی تدوین شده است که بر رشد مهارت‌های تفکر، مهارت‌های فرایندی، نگرش و نیز مهارت‌های تصمیم‌گیری و حل مسئله تأکید دارد.

در یک جامعه متمدن و پیشرفته، برای درک این واقعیت که علوم و فناوری به زندگی انسانها شکل می‌دهد، ضروری است تا در آموزش علوم نگرش‌های مثبت افراد نسبت به خویشتن و جامعه مطرح شود تا آنها بتوانند با زندگی ماشینی کنار آمده و خود را با شرایط دنیای مجازی وفق دهند. از این رو در برنامه های درسی آموزش علوم در سنگاپور تلاش می‌شود تا از یک طرف دانش‌آموزان را با زمینه‌های علمی آشنا ساخته و شرایط مطالعه و یادگیری بیشتر آنان را در آینده و در سطوح بالاتر یادگیری فراهم نمایند و از طرف دیگر با آگاهی دادن و آموزش روش‌های تفکر، آنها را برای زندگی در یک جامعه علمی- فناورانه آماده نمایند.

1- چهارچوب برنامه درسی علوم تجربی در سنگاپور

هدف از آموزش علوم در سنگاپور، تربیت افرادی است که به علوم و فناوری آشنا گردند. در رویکردهای آموزش علوم افزایش دانش علمی و درک پدیده‌های مرتبط با علوم در اولویت قرار دارند؛ اما چون گسترش دانش علمی دانش‌آموزان با توجه به حیطه‌های شناختی و سن آنها در تمامی حیطه‌های علمی دارای محدودیت است، لذا توانایی اخذ اطلاعات، ایجاد و یا پردازش آن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. برای برخورداری همه دانش‌آموزان از رویکردهای آموزشی همسان، برنامه درسی و سیلابس‌هایی تدوین شده است که بر رشد مهارت‌های تفکر، مهارت‌های فرایندی، نگرش و نیز مهارت‌های تصمیم‌گیری و حل مسئله تأکید دارد. لازمه پیشرفت سریع در علوم و فناوری در هر کشوری، وجود افرادی است که با علوم پایه آَشنایی داشته و دارای سواد علمی- فناورانه باشند و بتوانند با درک واقعیت‌های علمی، در زندگی روزانه خود که مملو از پدیده‌های علمی و فناوری است، تصمیم منطقی و آگاهانه اتخاذ نمایند.

از طرف دیگر رشد و گسترش محصولات علمی و فناوری سبب می‌شود تا برای واقعی‌تر کردن زندگی افراد جامعه، و درک این واقعیت که علوم و فناوری به زندگی انسانها شکل می‌دهد، ضروری است تا آموزش علوم شامل نگرش‌های مثبت افراد نسبت به خویشتن و جامعه باشد تا آنها بتوانند با زندگی ماشینی کنار آیند. ازاین رو برنامه درسی علوم ابتدایی و راهنمایی در سنگاپور تلاش می‌کند تا از یک طرف دانش‌آموزان را با زمینه‌های علمی آشنا ساخته و شرایط مطالعه و یادگیری بیشتر در آینده و در سطوح بالاتر یادگیری را فراهم نماید و از طرف دیگر با آگاهی دادن به آنها و آموزش روش‌های تفکر، آنها را برای زندگی در یک جامعه علمی آماده نمایند.

در سیلابس ها و چهارچوب استانداردهای آموزش علوم سنگاپور، علوم و کاوشگری علمی در دستور کار قرار دارد. تمامی حیطه های مورد آموزش باید علاوه بر آموزش مفاهیم علمی، منجر به تقویت روحیه کاوشگری نیز شوند. این رویکرد سبب رشد مهارتها و فعالیتهای دست ورزی می شود که برای انجام فعالیتهای علمی و استفاده از روش علمی، عنصری ضروری است. همچنین با استفاده از مفاهیم و مهارتهای عملکردی تلفیقی و درهم تنیده، دانش آموزان خواهند توانست نسبت به بیشتر پدیده های موجود در طبیعت و یا اطراف خود، کنجکاوی نشان دهند. در این رویکرد باید معلمان قادر باشند تا علوم را در قالب چهارچوبهای درهم تنیده و مشتمل بر حیطه های مختلف علمی برای دانش آموزان ارایه نمایند(همان منبع).

در برنامه درسی علوم سنگاپور، در حیطه اهداف دانشی چهار زمینه اصلی علوم تجربی یعنی علوم فیزیکی، علوم زیستی، علوم زمین و علوم بهداشت به صورت درهم تنیده و تلفیقی ارائه می‌شود. در دوره ابتدایی زمینه ها و عنوانهای زیردر برنامه درسی دیده می شوند:

·         علوم و کاوشگری علمی (شامل: علم و فناوری، نگرشها و مهارتهای فرایندی علم).

·         اندازه‌گیری (شامل: استفاده از ابزارهای اندازه گیری، واحد و مقادیر فیزیکی).

·         تنوع ( شامل: طبقه بندی مواد، طبقه بندی گیاهان و موجودات زنده، عناصر، ترکیبات و مخلوطها، محلول‌ها و سوسپانسیونها).

·         مدل‌ها و سیستمها (شامل: ساختار، عملکرد و سازماندهی سلولهای زنده).

·         برهم کنش‌ها (شامل: نیرو و مفاهیم مرتبط، اثر گرما، انتقال گرما).

·         انرژی (شامل: منبع انرژی، ذخیره سازی انرژی، فتوسنتز و تنفس).

در دوره راهنمایی نیز زمینه ها و عنوانهای زیر در برنامه درسی ارائه می شود:

·         علوم و کاوشگری علمی (شامل: علم و فناوری، نگرشها و مهارتهای فرایندی علم).

·         چرخه ها (شامل: چرخه تغذیه در اکوسیستم ها).

·     مدل‌ها و سیستم‌ها ( شامل: مدل ذره‌ای ماده، مفاهیم ساده اتمها و مولکولها، تکثیر در حیوانات، تولید مثل جنسی در انسان و موجودات زنده).

·     برهم کنش‌ها ( تغییرات شیمیایی، صوت، مفاهیم ساده از جمعیت، جامعه و اکوسیستم، فرایند انتقال انرژی در اکوسیستم، تهدیدهای زندگی در کره زمین).

·         انرژی (نور، الکتریسیته).

در حیطه مهارت‌ها که از اهمیت به سزایی در نظام آموزشی سنگاپور برخوردار است، سعی می‌شود تا با انجام فعالیت‌های عملی و آزمایشگاهی به اهداف زیر که در دوره‌های ابتدایی و راهنمایی سنگاپور مورد نظر است، دستیابی حاصل شود. این اهداف عبارتند از:

توانایی استفاده از ابزار و وسایل، طرح سوال، مشاهده، طبقه بندی، مقایسه، ارتباط، ارایه یافته‌ها، ارایه فرضیه، پیش بینی کردن، تجزیه و تحلیل، داشتن پشتکار، توانایی مقایسه و تغییر دادن، توانایی بررسی همه گزینه های احتمالی و نیز توانایی تعریف مسئله به صورت شفاف.

در حیطه مهارتهای فرایندی؛ روشهای برنامه‌ریزی، تصمیم‌گیری، حل مسائل به صورت خلاق در نظر گرفته شده است (همان منبع).

2- روشهای تدریس علوم تجربی در سنگاپور

با توجه به گفته‌های انگ، تونگ و توه (روبیتال، 1997)، می توان گفت که نظام آموزشی سنگاپور در مواردی مشابه ایران است. سنگاپور همانند ایران دارای جمعیتی جوان بوده و نظام آموزشی آن متمرکز است. کل مخارج دولت در حدود 2/9 میلیارد دلار است که 22 درصد آن صرف آموزش و پرورش، تدارک آموزش کودکان در مدرسه، تهیه وسایل آزمایشگاهی و تجهیز مدارس به سامانه‌های شبکه‌ای رایانه و فراهم کردن آموزش به تناسب توانایی‌های بالقوه هر دانش‌آموز است. توسعه برنامه درسی، انتخاب کتابهای درسی، آموزش و استانداردهای ارزشیابی در وزارت آموزش و پرورش متمرکز شده است. هر دانش‌آموز سنگاپوری  حداقل 10 سال آموزش عمومی می بیند که شامل 6 سال دوره ابتدایی و 4 سال متوسطه است. در پایه 1 تا 4، روی سواد پایه و مهارت‌های عددی تاکید می‌شود و تمام دانش‌آموزان بر اساس توانایی‌هایشان طبقه بندی می‌شوند.

عوامل مختلفی درموفقیت دانش‌آموزان سنگاپوری و نظام آموزش و پرورش سنگاپور نقش دارد. اولین و مهم‌ترین عامل کارایی، احساس مسئولیت و فعالیت هدف‌دار و برنامه‌ریزی شده وزارت آموزش و پرورش سنگاپور است. مسئولین نظام آموزشی هستند که با کمک متخصصان تعلیم و تربیت، چارچوب‌های نظام آموزشی و نیز سیلابس‌ها را تهیه و تدوین نموده‌اند. درسایه فعالیت‌های آنان بوده است که کتاب‌های درسی، کار و ارزشیابی سنگاپور بر پایه سیلابس‌های مورد نظر تدوین گشته‌اند. روی هم رفته پشتیبانی وزارت آموزش و پرورش از معلمان، دانش‌آموزان و کادر آموزشی و تولید محتوا برای آنان به نحو احسن صورت گرفته است .

سیلابس‌ها وچهارچوب‌های برنامه درسی سنگاپور کاملاً پویا بوده و با توجه به وضعیت اقتصادی و بازار کار قابلیت‌ اصلاح‌پذیری دارد. فرهنگ اجتماعی کشور سنگاپور نیز در رشد تحصیلی دانش‌آموزان نقش به سزایی دارد. زیرا که خانواده‌ها به تحصیل فرزندشان و یادگیری علوم و فناوری اهمیت زیادی قائل هستند و حاضرند برای افزایش رشد تحصیلی فرزندشان سرمایه‌گذاری نمایند. وجود جو رقابتی در جامعه آموزشی سنگاپور و گسترش این روحیه و فرهنگ به رقابت‌های بین‌المللی، سبب شده است تا خانواده‌ها به برگزاری مسابقات علمی و موفقیت فرزندان خود اهمیت بیشتری قائل شوند. برگزاری مسابقات علمی در سطح مدارس، منطقه‌ای، کشوری و بین‌المللی اهمیت زیادی در نظام آموزشی و نیز در بین خانواده‌ها داشته و روی این اصل بسیاری از خانواده‌ها و مدارس برنامه‌ریزی خاصی برای این مسابقات دارند.

درمدارس سنگاپور استفاده از رویکردهای فعال در آموزش علوم به خوبی بهینه شده و معلم، دانش‌آموز، اولیاء و کادر آموزشی و اداری مدرسه به خوبی با این رویکرد آشنایی دارند. هر ساله دانش‌آموزان از طریق انجام تکالیف، پروژه‌ها، آزمون‌های محتوایی و عملکردی و نیز فعالیت‌های عملی و آزمایشگاهی توسط معلم خود مورد ارزشیابی قرار می‌گیرند. این امر به نوعی در ایجاد جو رقابتی در مدارس نقش مهمی ایفا می‌کند. بر پایه این ارزشیابی‌ها دانش‌آموزان به مدارج  علمی و پایه‌های تحصیلی بالاتر ارتقاء یافته و جایگاه علمی و شخصیتی خود را در مدرسه تثبیت می‌نمایند. حتی مدارس سنگاپور نیز در آزمون‌های سالانه مورد ارزشیابی قرار گرفته و از لحاظ سطح علمی، رشد تحصیلی وکسب عناوین افتخارآمیز رتبه‌بندی می‌شود. این امر سبب تشویق دانش‌آموزان و معلمان از طرف کادر اداری مدرسه و اجرای منظم‌تر و دقیق‌تر اهداف آموزشی می‌شود.

3- تربیت معلم علوم تجربی در سنگاپور

برنامه‌های آموزش حرفه‌ای معلمان در سنگاپور، بوسیله شورای ملی آموزش و پرورش تهیه و تدوین شده است که شامل دوره‌های زیر است:

·     دوره چهار ساله لیسانس برای تدریس در دوره ابتدایی و راهنمایی

·   گذراندن یک دوره یک ساله پس ار فارغ التحصیل شدن در یک رشته دانشگاهی که با گذراندن این دوره، دانشجویان می توانند  معلم ابتدایی یا راهنمایی شوند.

·     گذراندن دیپلم آموزشی که مدت آن دو سال بوده و می‌توان با گذراندن این دوره، معلم ابتدایی شد.

·     دوره های ضمن خدمت که برای تمرین عملی تدریس، از سوی شورای ملی پیشنهاد شده است.

اگر چه جمعیت دانش آموزی سنگاپور همانند ایران جوان است، ولی متوسط سن معلمان ابتدایی و متوسطه آن 41 سال است.

در نظام آموزشی سنگاپور، تربیت معلمانی با قابلیت بالا که بتوانند تمام نیازهای مربوط به مدارس ابتدایی و راهنمایی را پاسخگو باشند، در اولویت قرار دارد. مدرنیزه و روزآمد کردن مداوم دانش، کارایی و توانایی معلمان در حوزه آکادمیک و حرفه ای و همچنین توسعه کالج‌های تربیت معلم به عنوان مراکز رشد حرفه‌ای معلمان، در دستور کار مسئولان آموزش و پرورش سنگاپور قرار دارد.

برنامه درسی دوره تربیت معلم شامل سه سرفصل اصلی است که عبارتند از: دروس تخصصی، دروس تربیتی و آموزشهای ارتقای حرفه‌ای معلمان. آموزشهای تربیتی شامل واحدهای درسی با عناوین: روانشناسی آموزشی، روش‌های تعلیم و تربیت، آموزش و پرورش در سنگاپور، زبان انگلیسی و مالیایی، تکنولوزی آموزشی، آموزش اخلاقی، و دیگر دروس خدمات آموزشی است. در بخش دروس تخصصی، لازم است تا دانشجویان دوره تربیت معلم، دروس اختصاصی مربوط به علوم و ریاضیات را که هماهنگ با برنامه درسی تلفیقی مدارس است، فرا بگیرند. در بخش آموزشهای حرفه‌ای نیز معلمان آینده علوم موظف هستند تا واحدهایی در زمینه، اقتصاد خانواده، موسیقی، هنر، رایانه و فناوری ITC بگذرانند.

برنامه درسی تربیت معلم در سنگاپور، بیشتر دانش‌آموز محور بوده و این امر استفاده از روش سخنرانی در فرایند یاددهی- یادگیری را به شدت کاهش داده است. در حال حاضر حرکت به سمت فعال شدن سیستم آموزشی و درگیر شدن دانشجویان تربیت معلم در فعالیت‌های خود یادگیری است. در پایان دوره تحصیلی، دانشجویان باید دوره کارورزی را بگذرانند. این دوره بین 12 تا 16 هفته بوده و بعد از سپری شدن آن ارزشیابی انجام می‌شود. ارزشیابی از دانشجو معلمان هم طی دوره تحصیلی و هم در پایان دوره به صورت کتبی انجام می‌گیرد. دولت سنگاپور برای برقراری توازن بین تئوری و عمل، تعداد مدارس تجربی را برای تمرین معلمی و کارورزی افزایش داده است(همان منبع).

4- روشهای ارزشیابی علوم تجربی در مدارس سنگاپور

در نظام ارزشیابی سنگاپور، استفاده از ارزشیابی مستمر یا تکوینی جایگاه ویژه‌ای دارد. در این ارزشیابی‌ها، اطلاعات با ارزشی در خصوص میزان رشد تحصیلی دانش‌آموزان در موضوع‌های مختلف درسی در اختیار معلم و مدرسه قرار می‌گیرد. با این اطلاعات بسیار مفید، معلم می‌تواند درباره چگونگی ارتقای یادگیری دانش‌آموزان و یا تغییر روش‌های تدریس به موقع تصمیمات لازم را اتخاذ نماید. برپایه اطلاعات حاصل از ارزشیابی، یک معلم می‌تواند تشخیص دهد که آیا دانش‌آموز می‌تواند به سطح یادگیری بعدی ارتقا یابد و یا اینکه باید با ارایه تمرینات اضافی و یا اصلاح روش‌های تدریس، به یادگیری بیشتر آنها همت گمارد. بنابراین فرایند ارزشیابی می‌تواند به یک معلم کمک کند تا عملکرد دانش‌آموزان را در تشخیص نیازهای آموزشی آنها اصلاح و یا ارتقا بخشد. در ارزشیابی باید از انواع روشهای سنجشی موجود مثل پرسش شفاهی و کتبی، مشاهده چک لیست های عملکردی، آزمونهای عملی، نوشتاری و نیز هماهنگ استفاده کرد. هنگامی که سنجش به صورت پیوسته و زنجیره‌ای انجام پذیرد، معلم بازخوردهای لازم برای برنامه ریزی روزانه تدریس خود را خواهد داشت.

در نظام آموزشی سنگاپور، برای اثر بخشی ارزشیابی‌های انجام گرفته، سعی می‌گردد تا آنان را با فرایند یاددهی- یادگیری تلفیق نمایند و با به کارگیری انواع مختلف تکنیک‌های ارزشیابی، علاوه بر ارزشیابی دانش و درک مفاهیم علمی، توانایی استفاده از مهارت‌های فرایندی و تفکر و رشد نگرش‌های لازم برای فعالیت‌های علمی نیز مورد ارزشیابی قرار گیرد.

تمامی کتاب‌های درسی، کار و ارزشیابی مدارس سنگاپور، برای هر سطح و پایه‌ای، بر پایه سیلابس‌های تنظیم شده از طرف وزارت آموزش و پرورش سنگاپور تدوین شده‌اند. علی‌رغم وجود کتاب‌های متنوع درسی برای هر سطح، مدارس سنگاپور مجبور هستند تا از کتاب‌های یکسانی در سراسر کشور استفاده نمایند.

علاوه بر کتاب‌های درسی و کار، در نظام آموزشی سنگاپور استفاده از کتاب‌های ارزشیابی از اهمیت و ویژگی خاصی برخوردار است. کتاب‌های ارزشیابی سبب می‌شوند تا دانش‌آموزان در کنار کتاب‌های کار مدرسه تمرینات اضافی نیز داشته باشند. این کتاب‌ها تمامی موضوعات درسی و نیز فعالیت‌های کتاب‌های کار را پوشش می‌دهند. اغلب هر دانش‌آموز سنگاپوری برای هر موضوع درسی دارای یک کتاب ارزشیابی مجزا می‌باشد و برای خانواده‌های سنگاپوری چیزی غیرعادی نیست که برای پیشرفت تحصیلی فرزندشان دهها کتاب ارزشیابی تهیه نمایند.

کتاب‌های ارزشیابی به طور گسترده‌ای به عنوان بخشی از برنامه درسی مدارس سنگاپور مورد استفاده قرار می‌گیرند و اوقات فراغت دانش‌آموزان را در زمان‌های خارج از مدرسه پر می‌نمایند. کتاب‌های ارزشیابی ریاضی و علوم در سنگاپور دانش‌آموزان را ترغیب می‌کنند تا تمرین‌های بیشتری حل کرده و با مسائل و تمرین‌های سخت‌تر و چالش‌برانگیزتر از مفاهیم موجود در کتاب‌های درسی برخورد نمایند. درکتاب‌های ارزشیابی مربوط به ریاضی و علوم تجربی، تمرین‌هایی ازنوع چندگزینه‌ای، سئوال‌های تشریحی، سئوال‌های مربوط به یادگیری مهارت‌های تفکر، مهارت‌های خلاقیت، تمرین‌هایی جهت دست‌ورزی و نیز آمیخته‌ای از دو یا چند الگوی ذکر شده طرح می‌گردد..

دانش‌آموزان سنگاپوری بعد از سپری کردن دوره ابتدایی که ارزشیابی کیفی پایه های مختلف آن را طی می‌کنند، در پایان این دوره در انتهای پایه ششم در یک آزمون هماهنگ جامع سراسری به نام «آزمون ترک مدرسه دوره ابتدایی» شرکت می‌کنند. دانش‌آموزان با توجه به امتیاز کسب شده در این آزمون می‌توانند برای ادامه تحصیل ادامه رشته داده و وارد دوره‌های نظری، فنی و ویژه شوند. دوره ویژه که برنامه درسی مشترکی را با دانشگاه آکسفورد دنبال کرده و طول مدت آن چهار سال است. بعد از اتمام این دوره آزمون با سطح O برگزار شده و فارغ التحصیلان می‌توانند وارد مرحله پیش‌دانشگاهی شوند. لازم به ذکر است که از سال 2006، آزمون‌های فارخ ااتحصیلی از دوره متوسطه و پیش‌دانشگاهی در همه رشته‌های تحصیلی سنگاپور، از طریق آزمون های استاندارد و بین‌المللی GCE برگزار می‌شود.

راز موفقیت سنگاپور در آموزش و پرورش 

عوامل مختلفی درموفقیت دانش‌آموزان سنگاپوری و نظام آموزش و پرورش سنگاپور نقش دارند. اولین و مهم‌ترین عامل کارایی، احساس مسئولیت و فعالیت هدف‌دار و برنامه‌ریزی شده وزارت آموزش و پرورش سنگاپور است. مسئولین نظام آموزشی با کمک متخصصان تعلیم و تربیت، چارچوب‌های نظام آموزشی و نیز سیلابس‌های برنامه درسی را به بهترین نحو ممکن و بر پایه مطالعات تطبیقی تهیه و تدوین نموده‌اند. درسایه فعالیت‌های آنان کتاب‌های درسی، کار و ارزشیابی سنگاپور بر پایه سیلابس‌های مورد نظر تدوین گشته و روی هم رفته می توان گفت که پشتیبانی وزارت آموزش و پرورش از معلمان، دانش‌آموزان، کادر آموزشی و نیز تولید محتوا برای آنان، به نحو احسن انجام می گیرد.

سیلابس‌ها وچارچوب‌های برنامه درسی سنگاپور کاملاً پویا بوده و با توجه به وضعیت اقتصادی و بازار کار، قابلیت‌ اصلاح‌پذیری دارند. فرهنگ اجتماعی کشور سنگاپور نیز در رشد تحصیلی دانش‌آموزان نقش به سزایی دارد؛ زیرا که خانواده‌ها به تحصیل فرزندشان و یادگیری علوم و فناوری اهمیت زیادی قائل هستند و حاضرند برای افزایش رشد تحصیلی آنان سرمایه‌گذاری نمایند. وجود جو رقابتی در جامعه آموزشی سنگاپور و گسترش این روحیه و فرهنگ به رقابت‌های بین‌المللی سبب شده است تا خانواده‌ها نسبت به برگزاری مسابقات علمی و موفقیت فرزندان خود اهمیت بیشتری قائل شوند. برگزاری مسابقات علمی در سطح مدارس، منطقه‌، کشور و بین‌الملل اهمیت زیادی در نظام آموزشی و نیز در بین خانواده‌ها داشته و روی این اصل بسیاری از خانواده‌ها و مدارس، برنامه‌ریزی خاصی برای این مسابقات دارند.

درمدارس سنگاپور هر ساله دانش‌آموزان از طریق انجام تکالیف، پروژه‌ها، آزمون‌های محتوایی و عملکردی و نیز فعالیت‌های عملی و آزمایشگاهی توسط معلم خود مورد ارزشیابی قرار می‌گیرند. این امر به نوعی در ایجاد جو رقابتی در مدارس، نقش مهمی ایفا می‌کند. بر پایه این ارزشیابی‌ها دانش‌آموزان به پایه های بالاتر تحصیلی ارتقاء یافته و جایگاه علمی و شخصیتی خود را در مدرسه تثبیت می‌نمایند. در آزمون‌های سالانه، علاوه بر دانش آموزان؛ مدارس و عملکرد کادر اداری- آموزشی آنها نیز مورد ارزشیابی قرار گرفته و از لحاظ سطح علمی، رشد تحصیلی وکسب عناوین افتخارآمیز رتبه‌بندی می‌شوند. این امر سبب تشویق دانش‌آموزان و معلمان از طرف کادر اداری مدرسه و اجرای منظم‌تر و دقیق‌تر اهداف آموزشی می‌شود.

نتیجه گیری:

نظام آموزشی سنگاپور شباهت زیادی به نظام آموزشی کشورمان دارد. در دهة 90 میلادی نظام آموزشی سنگاپور یک دگردیسی را تجربه کرده و مسئولان آموزش و پرورش آن در صدد بر آمدند تا اصلاحات زیادی در بخش‌های گوناگون به خصوص آموزش عمومی و تربیت معلم انجام دهند. برای تسریع روند اصلاحات، از فناوری اطلاعات و ارتباطات به نحو شایسته‌ای استفاده نمودند و اثرات مثبت این فناوری را در همة شئون زندگی مشاهده کردند. نظام آموزشی آزاد و انعطاف پذیر سنگاپور دنبال کننده سیاست‌های آموزشی اقتصاد محور بوده و متمرکز بر رشد منابع انسانی است و برای دستیابی به سطح مطلوبی از تولید علم و رشد اقتصادی- صنعتی، آموزش علوم و فناوری از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است.

منابع:

- بخشی از طرح پژوهشی «مطالعه تطبیقی استانداردهای آموزش علوم در ایران و چند کشور موفق»،