گزینش در کتاب های درسی حق حاکمیت است

گفت و گو با حجت الاسلام و المسلمین دکتر محمدیان

نویسنده: زهرا چوپانکاره

گزینش در کتاب های درسی حق حاکمیت است
بازتاب تاریخ و ادبیات در کتاب های درسی در گفت و گو با رییس سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی

بابا، نان، آن مرد، دارا و سارا همه بهانه بودند تا دسته دسته هفت ساله هایی که پا به مدرسه می گذاشتند، بیاموزند که الف و دال و نون را چگونه بنویسند و بخوانند و کلاس اول را وصل کنند به همه پایه های درسی دیگری که در پی آن می آمد. هرچه بچه های نسل های مختلف قد کشیدند شخصیت های کتاب های فارسی عوض شدند، درس ها رنگ و روی دیگری به خود گرفتند و سرفصل های تازه ای جای خود را در مقاطع مختلف تحصیلی باز کردند. در پس کتاب های درسی مولفانی نشسته اند که همراه با تغییر زمانه و تغییر اولویت های آموزشی دست به تدوین و تالیف و تغییر کتاب های درسی می زنند. کتاب های درسی به جز بعد آموزشی شان، علاوه بر زمان هایی که ضرب و تقسیم و هندسه و شیمی یاد دانش آموزان می دهند، آیینه ای هستند از آنچه قرار است در اولویت های ذهنی کودکان هر نسل جا بگیرد، اولویت های ادبی و تاریخی و اجتماعی. تاکید بر کدام وقایع تاریخی و شخصیت ها در کتاب ها برجسته می شوند؟ نام برخی از شاعران و نویسندگان نامدار ایرانی چرا در کتاب های درسی خالی است؟ چه موضوعاتی می توانند خود را به متن کتاب های درسی برسانند؟ محی الدین بهرام محمدیان، رییس سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی آموزش و پرورش به گفت وگو با «اعتماد» نشست تا به برخی از این سوالات پاسخ دهد. 
     
    اجازه بدهید از اینجا شروع کنیم که چقدر آمدن و رفتن وزرای مختلف و دولت ها روی تغییر سرفصل ها و محتوای کتاب های درسی تاثیر می گذارد؟ 
    مبنای تالیف کتاب های درسی برنامه ریزی آموزشی است و این برنامه ریزی مبتنی است بر اسناد بالادستی و مسائلی که تعیین کننده اولویت موضوعات برای ورود به این کتاب ها هستند مانند نیازهای عمومی کشور، اشتغال، فناوری های جدید، نیازهای دانشگاه و... یک سری از این نیازها حاکی از تشخیص دستگاه های سیاستگذار است مانند سیاست های کلی رهبری، مصوبات مجلس شورای اسلامی، تصویب نامه های هیات دولت و یک بخشی از نیازها هم نیازهای مخاطبان است یعنی خود دانش آموزان و خانواده های آنها. این چارچوب تالیف کتاب های درسی است. اما اینکه در این سال های اخیر در هیچ دولتی، هیچ شخصیتی و هیچ وزیری مستقیما به ما نگفته است که چه موضوعی در کتاب های درسی بیاید یا نیاید، حذف بشود یا نشود، اساسا شان کتاب درسی این نیست. همه محتواهای آموزشی مبتنی است بر همان ها که گفتم و با نظرات کارشناسی و اولویت ها. وقتی محتوای مورد نظر با توجه به اینها تولید شد، اعتبار بخشی می شود یعنی باید مشخص شود که منطبق با برنامه است، متناسب با نیم رخ روانی آموزشی دانش آموزان است. آیا متن ها آموزشی هست یا نه. بعد از همه اینها می رود برای اجرای آزمایشی و بعد در طول یک سال معلمان نظر می دهند که آیا قابلیت یادگیری و اثربخشی دارد یا نه؟ بعد از ٥ سال دوباره این برنامه ارزیابی تکرار می شود تا ببینیم پاسخ مناسب از برنامه گرفته ایم یا خیر. آمد و رفتن دولت ها تاثیر مستقیم روی کتاب های درسی ندارد مگر اینکه در قالب مصوبات باشد، مثلادولت محترم در بررسی مساله کلانی به اسم آلودگی شهرهای بزرگ می گوید بخشی از آن باید به صورت آموزشی و ترویجی در متون درسی بیاید، این را در قالب یک نیاز مطرح می کنند اما اینکه چه موضوعی و چه مطلبی و در چه حجمی در کتاب ها بیاید دست دولت نیست.
     
    در دولت آقای روحانی دغدغه هایی که به صورت مصوبه وارد کتاب ها شدند چه بوده؟ 
    مباحثی در حوزه زیست محیطی، بحث جوانان و آب موضوعاتی بودند که دولت برای آنها مصوبه داشت و در برنامه کلان پنج ساله و سالانه به آنها توجه داشت. برخی مسائل هم نتیجه تعهدات کشور در مجامع بین المللی بود مثلااینکه گازهای گلخانه ای را کم کنیم. ما باید نسبت به این واکنش نشان دهیم که بخشی از آن وارد مدارس می شود، بچه ها از الان باید در مورد گرمایش زمین آموزش ببینند تا بدانند در آینده و در بحث صنعتی چطور آن را کاهش دهند. یا مساله کمبود آب که یک پدیده جهانی است و باید روی صرفه جویی و روش های جدید آبخیزداری در رشته های مربوط به کشاورزی بیاید و... اینها می آیند تا بچه ها بعد از اینکه در آینده عهده دار مسوولیتی شدند با توجه به آموخته های شان، پیش زمینه ذهنی کار را داشته باشند. یا بخشی از آنچه بر گردن وزارت بهداشت است را آموزش و پرورش عهده دار شده مثل آموزش اهمیت مصرف شیر یا غنی سازی نان و غیره که به نحوی در مدارس آموزش داده می شوند. یک سری مسائل جدید هم هستند که باید وارد برنامه های درسی می شدند مانند همان چهار درس جدید که در دوره نظری ایجاد شد مانند سواد رسانه ای. 
    یکی از بحث های ما بهداشت و سلامت هست. در دوره متوسطه این مبحث خیلی متفاوت از دوره ابتدایی است که می گوییم مسواک بزن و دستت را با آب و صابون بشور. در دوره دبیرستان به خصوص سال آخر متناسب با همان سن است مثل بهداشت جنسی و برخی رفتارهای مخاطره آمیزی که دامن افراد را می گیرد. زمانی مطرح کردن یک سری مسائل برای برخی تابو بود. حالابچه ها از بسیاری مسائل آگاهی نسبی دارند اما مرجع قابل اطمینانی برای پاسخ به سوالات شان ندارند و ممکن است برای پاسخ به گروه های هم سن و سال خودشان مراجعه کنند که خیلی خطرناک است، مناسب تر این است که این مسائل از طریق معلم و مربی بهداشت و در مدرسه مطرح شود تا بچه ها بدانند و بتوانند بپرسند. وقتی این از مدرسه شروع شود و توسط والدین دنبال شود خیلی خوب است چون اینها کسانی هستند که دلسوز بچه ها هستند. یا مثلابحث خانواده را پیگیری می کنیم، با توجه به افزایش آمار طلاق به خصوص در پنج سال اول ازدواج معلوم است که جوانان با آگاهی و شناخت یا محبت واقعی ازدواج نکرده اند، این را چه کسی باید یاد بدهد؟ در سال های دور این مباحث را در خانه یا مجامع دینی و مذهبی یاد می گرفتیم، بزرگ ترهایی که مرجعیت داشتند در مورد این مسائل حرف می زدند. امروز برخی از اینها مرجعیت و کارکرد خود را از دست داده اند و باید دنبال جایگزین باشیم، مدرسه می تواند یکی از این جایگزین ها باشد و کتاب درسی یک رسانه مطمئن. خلاصه اش این است که در همه این موارد با توجه به نیاز عمل می شود و برای تالیف کتاب درسی ما سفارش نمی گیریم.
     
    در مورد تاریخ هم همین طور است؟ 
    بله فرقی ندارد.
     
    ببینید مثلااز اول انقلاب تا کنون در برنامه های صداوسیما یا عکس هایی که منتشر می شوند به تدریج برخی وقایع یا چهره های انقلابی به دلایل سیاسی مختلف انگار آب رفته اند و کم رنگ شده اند. این اتفاق چقدر در کتاب های درسی می افتد؟ 
    ما اولابه تاریخ معاصر به اندازه حقش نپرداختیم، بخش تُنک و کمی از کتاب درسی هست. عمدتا روی تاریخ اسلام و قبل آن کار کردیم. به بسیاری از لایه های تاریخ انقلاب اسلامی پرداخته نشده. معاصران معمولادر پرده می مانند، عادت شده که خیلی ها دست شان نمی رود در مورد معاصران خودشان بنویسند، من این را می پذیرم. اما اینکه در تاریخ گزارش های متنوعی داشته باشیم و بخواهیم محاکمه کنیم معمولش این است که در کتاب درسی اینچنین نیست. جریان عمومی گزارش های تاریخی در کتاب های ما مدنظر است که البته من خودم خیلی همراه و موافق این روش توصیفی نیستم. امروز یک فیلم سینمایی با هر درصدی از مقبولیت پخش می شود مثل معمای شاه و خب دانش آموزی که این را می بیند از خواندن بخش های زیادی از این تاریخ توصیفی بی نیاز می شود.
     
    واقعا فکر می کنید سریالی مثل معمای شاه بچه ها را از خواندن تاریخ بی نیاز می کند؟ 
    بله بخشی از تاریخ همین توصیف است که مثلادر روی کار آمدن رضا شاه چه کسانی ایفای نقش کردند یا کودتای ٢٨ مرداد چگونه بود، ملی شدن نفت چه اتفاقی بود؟ این چارچوب کلی در این برنامه ها هست، مثلااینکه جریان کودتای ٢٨ مرداد چه بوده، حالاممکن است دو محقق بر سر حوادث کودتا حرف داشته باشند، یکی بگوید مصدق اشتباه کرد که به نامه آیت الله کاشانی بی توجهی کرد، یک عده بگویند نخیر! کاشانی مقصر بود، ولو اینکه مصدق توجهی نکرد چرا او مثل ٣٠ تیر کفن پوش به خیابان نیامد. اما کلیات واقعه مشخص است. ببینید معلم ها در شهر ما تا کلاس پنجم به فارسی درس می دادند و بعد برمی گشتند و به ترکی توضیح می دادند، ما فارسی را فقط حفظ می کردیم و برای توضیح بیشتر باید ترکی حرف می زدیم چون فارسی یاد نگرفته بودیم. اما بچه های الان این طور نیستند چون رسانه در اختیارشان هست، بچه ها از طریق تلویزیون، فارسی را یاد گرفته اند. باید به این دریافت های عمومی بچه ها توجه کرد. کتاب درسی اگر بخواهد نوشته شود باید چیزی عمیق تر از این باشد، شاید کتاب اگر قبلابه این اطلاعات بسنده می کرد خوب بود اما حالااگر محدود به همین ها شود آن را تنزل می دهد به یک ماهنامه.
     
    موضوع همین است می گویید چارچوب تاریخ را بچه ها می توانند از معمای شاه ببینند، اگر این طور باشد و قبول هم داشته باشید که ماهواره الان در بسیاری از خانه ها هست می شود بگوییم برنامه های تاریخی شبکه من و تو را می بینند و چارچوب را از آن می گیرند. دو روایت کاملامتفاوت، مدرسه این وسط چه می کند؟ 
    من هم همین را می گویم، برای همین موافق صرفا گزارش تاریخی نیستم. بخشی از آنچه ما در کتاب های درسی کمتر به آن می پردازیم معمولامربوط به وقایعی است که رسانه ها به آن می پردازند و ضرورتی نیست ما هم تاکید کنیم، اما جریان معارضی هم با انقلاب اسلامی وجود دارد که می خواهد گزارش های تاریخی ما از انقلاب را مخدوش نشان دهد، برای این باید جواب داشت. ده ها کانال تلگرامی و تلویزیون هستند که با کمک جاذبه های انحراف اخلاقی مثل عکس های قدیمی از هنرپیشه ها و... به دنبال این هستند که رژیم پهلوی را تطهیر کنند. بچه های امروز به قول شما در معرض دو، سه روایت مختلف هستند برای همین می گویم ما نیازمند تاریخ تحلیلی هستیم یعنی به چرایی بپردازیم که البته وقتی این را می گویم برخی بد برداشت می کنند.
     
    این تحلیلی بودن که می گویید اتفاقا خیلی مساله حساسی است چون با تاریخ توصیفی دانش آموزان می توانند گزارش تاریخی را بشنوند و قضاوت کنند اما تحلیلی، انگار کتاب درسی و معلم تعیین می کند که چه تصمیمی بگیرند. 
    برای همین می گویم برخی بد برداشت می کنند، الان شما در حالی که داریم صحبت می کنیم دچار همین سوءتفاهم می شوید.
     
    چون نمونه بد اجرا شدن چنین ایده هایی را دیده ایم. 
    بله، من خرده نمی گیرم به شما، اما تاریخ تحلیلی این گونه نیست که هر کسی هر چه خواست بگوید. باید اسناد را کنار هم بگذارد، تعارض ها را ببیند و تطابق ها را بررسی کند و از دل آن سنتزی بیرون آورد. من هم می گویم که این کار هر کسی نیست. وقتی با درآوردن این سنتز یک رای سوم ایجاد شد، مخاطب می تواند موضوع را بفهمد و خودش تصمیم بگیرد. در آموزش باید صیادی یاد بدهیم. آموزش و پرورش که نمی تواند ظرف ١٢ سال همه علوم را به دانش آموز یاد دهد.
     
    در مورد آموزش تاریخ بحثی که خود شما قبلااشاره کرده بودید این است که باید مدت زمانی از یک واقعه تاریخی بگذرد، زوایای مختلف آن آشکار شود تا بتواند به عنوان موضوع درسی در کتاب ها بیاید. اما کتاب تاریخ معاصر سال سوم متوسطه یک ضمیمه دارد با عنوان «بیداری اسلامی» که به اتفاقات یمن و مصر و بحرین می پردازد. مگر چقدر از این اتفاقات گذشته که به عنوان یک کتاب ضمیمه درآمده و اصلاچرا وارد مباحث درسی شده؟ 
    ببینید بحث بیداری اسلامی یک تئوری است و اینها مصداق های آن است. از خود بحث بیداری اسلامی سالیان سال گذشته و چهره های مختلفی مانند اقبال لاهوری، محمدعلی جناح، سیدجمال الدین اسدآبادی، مدرس و... را داشته است. این تئوری یعنی قدرت گرفتن مردم و بازگشت به اسلام. هر یک از این چهره ها با روش خودشان به این بحث بازگشت به خویشتن و به اسلام پرداختند. این قاعده در کشورهای عربی به شکل دیگری مطرح شد، بیداری اسلامی تحریف شد به خیزش ناسیونالیستی. این خیزش باعث جدایی کشورها شد و در گذر زمان صدام و سادات و ملک حسین ظهور کردند. اما برخی تحلیلگران این حرکات اخیر منطقه را به عنوان نمونه هایی از مسیر درست بیداری اسلامی نام بردند. در کتاب های درسی به این تئوری پرداخته می شود هم در ضمیمه کتاب تاریخ، هم در کتاب جامعه شناسی و این تحولات به صورت مصداق مطرح شده. البته که این تحولات هم دچار انحراف شدند، اسلامش را تحریف کردند و داعش از آن برخاست، بیداری اش را تحریف کردند و تبدیل شد به حرکات کوری مثل آنچه مرسی در مصر انجام داد. اما اصل این موضوع درست است و در مردم منطقه هست، برای همین هم اینها ذکر شده و به عنوان یک کتاب ضمیمه و نه کتاب درسی وارد مدارس شد برای جواب دادن به برخی سوالات که همزمان با تحولات منطقه برای دانش آموزان پیش می آمد. البته خیلی هم روی آن تاکید نکردیم و تجدید چاپش هم چندان مد نظر نیست. آن اصل که از اتفاقات تاریخی مدتی بگذرد و تثبیت شود تا وارد مدارس شود همچنان سر جای خود هست.
     
    یکی دیگر از بحث هایی که همیشه مطرح است پرداختن به چهره های مختلف ادبی است و خالی بودن جای نام های بزرگی مانند احمد شاملو در کتاب های ادبیات. چه می شود که در کتاب های درسی از کنار چنین نام هایی می گذریم؟
    ما از فروغ بزرگ ترش را هم داریم. ما در حوزه ادبیات یک موقع دانش آموز را با ادبیات فارسی آشنا می کنیم، یک موقع دانش آموز را با مکاتب ادبی آشنا می کنیم. یک موقعی نقد ادبی می کنیم، یک موقعی آموزش ادبیات می دهیم. آموزش ادبیات آموزش عمومی است، آموزش نقد ادبی آموزش اختصاصی است. لذا شما کتاب فارسی رشته علوم انسانی را با کتاب فارسی علوم تجربی باید متفاوت ببینید در ضمن این موضوع هم هست که حوزه ادبیات ایران یک اقیانوس است. در حالی که ظرفیت کتاب های درسی ما به اندازه یک پیمانه است.
     
    خب به اندازه همان پیمانه هم فکر نمی کنید جای برخی از این نام ها خالی است و کنار گذاشته شده اند؟
    بله، گزینش می کنیم. من این را انکار نمی کنم. شما می خواهید بگویید که اینها هم هستند، بله هستند. ما گزینش می کنیم، اما گزینش با مسوولیت و با علم. ما یک پیمانه برمی داریم، این پیمانه برای ما اولویت بندی دارد. از ادبیات معاصر چه کسی را برداریم؟ اگر در ادبیات معاصر ما مثلابه همگنان دولت آبادی یا مثلامشیری یا مثلاشاملو توجه نکرده بودیم، شما می گفتید که آقا! شما همه را از یک خط و یک جریان آوردی، من هم می گفتم درست است. اما من می گویم ابتهاج را داریم، اوستا را داریم، خود فروغ هست، حتی از سیمین هم داریم، در نقد کتاب صادق هدایت داریم، چرا اینها را نمی بینند؟ 
    بله! یک نفر علاقه مند یک نویسنده خاص است و می گوید این باید باشد. من می گویم نه، اینجا این نباید باشد. ما در شعر نو بالاخره نیما را داریم. ما در شعر نو یک جایی سیاوش کسرایی را داریم، اما یک جایی سیاوش کسرایی را نداریم. چرا نداریم؟ برای اینکه سیاوش کسرایی در جریان انقلاب اسلامی جزو کسانی می شود که علیه انقلاب اسلامی حرف می زند. یک جایی باید بین ارزش و ضدارزش تفاوت قایل بشود. بله! سیاوش کسرایی وقتی که شعر آرش اش را می نویسد به سبک ادبی او افتخار می کنیم. می گوییم ببین چقدر خوب نوشته، اما وقتی به لحاظ تفکر سیاسی است، نقدش می کند. این حق حاکمیت است که نسبت به آنچه می خواهد نسل اش را تربیت کند، دست به عمل بزند و انتخاب کند. 
    الان شما ببینید یک سال و نیم قبل یکی از دانش آموزان ما خودکشی کرد. دانش آموز خیلی باهوشی هم بود. جزو استعدادهای درخشان بود. خب در نامه هایی که پس از خودکشی از او به دست آمد چه نوشته بود؟ نوشته بود که فلان کتاب و فلان کتاب و فلان کتاب را خوانده.
     
    خب به همین میزان می توانیم بگوییم که از محیط مدرسه آمده و رفته در خود مدرسه خودش را کشته. اگر قرار باشد تک عاملی ببینیم، این گونه هم می توان دلیل خودکشی را تفسیر کرد. 
    نه. نه تک عاملی. می گویم یکی از عوامل همین می شود دیگر. الان شما صداوسیما را نگاه کنید، مردم چقدر آنچه از صدا و سیما می بینند را تحلیل می کنند؟ اگر بخواهیم تاثیر را ببینیم نگاهی به تبلیغات بیندازید. تبلیغ می کنند و می گویند که فلان کرم را بگیرید، تبلیغات صدا و سیما مجوز به خوب بودن می دهد. یک کرم حلزون تبلیغ می کند می بینید که همه می روند می گیرند. بعد می گوییم آقا چرا کرم حلزون؟ جواب می دهد تبلیغ تلویزیون. کتاب درسی هم چنین نقشی دارد، همه مخاطبانش نمی توانند مطالب را تحلیل بکنند و باید مواظب باشیم. الان همین تلگرام را ببینید که جای تلویزیون را گرفته. همه نسخه می پیچند و چون همه ما هنر تحلیل را نداریم این مطالب دست به دست می شوند. ما هنر فوروارد داریم: یعنی مطلبی دست شما می رسد همین طوری در خیابان راه می روید و آن را برای بقیه می فرستید.
    ما داریم این مطالب را اشاعه می دهیم در حالی که نمی دانیم مثلاآیا چای سبز واقعا چنین اثری دارد و برای همه مزاج ها سازگار است و باعث لاغری شان می شود یا نه. نمی دانیم اگر یک کسی زخم معده داشته باشد و چای سبز بخورد چه می شود؟ من و شما چه حقی داریم نسخه پزشکی را از تلگرام برای همدیگر بفرستیم؟ مگر ما پزشکیم؟ می فرستیم و مسوولیت مان را نمی پذیریم و خراب می کنیم. الان چقدر از رژیم های بیجا و رژیم های لاغری بیجا افراد را دچار (بروید شما از کلینیک ها بپرسید) آسیب کردند. حالامی پرسد خانم چرا این رژیم را گرفتید؟ می گوید در تلگرام آمده بود. حالاحرف من این است که کتاب درسی را نمی توانیم مثل تلگرام ببینیم. کتاب درسی باید کتاب درسی بماند. گرایش های عمومی را در جای خودش نقد بکند، بعد می رسیم به دوران دبیرستان که اگر برخی چهره ها و آثار ادبی بیاید اشکال ندارد. معلم نقد می کند، دانش آموز تحلیل می کند و خودش هم می رود می خواند.
     اما در کتاب دوره ابتدایی من نمی توانم چنین کاری انجام بدهم. در دوره ابتدایی از پیمانه ادبیات کلاسیک مان یک عده را انتخاب می کنیم، می رویم سراغ قله ها: سعدی، حافظ، نظامی، مولانا. از ادبیات معاصرمان هم قله هایش را می گیریم، قله های شعر معاصر و شعر جدید، از شعرای کلاسیک ما شهریار را می گیریم. از ادبیات غیرکلاسیک و شعر سپیدمان مثلانیما را می گیریم. در شعر مقاومت مان، شعر آیینی مان و حماسی مان سبزواری را می گیریم، حسینی و صالحی را می گیریم.
    الان برخی ممکن است بگویند که چرا ما راکعی را در کتاب درسی آورده ایم؟ بعضی ها فکر می کنند این یک انتخاب خطی و حزبی است. در صورتی که به ما ربطی ندارد که خط فاطمه راکعی چیست: جزو اصلاح طلبان است یا اصولگراست. صدیقه وسمقی را چرا آوردی؟ خب به ما خطش ربطی ندارد که اصلاح طلب است یا خط دیگری دارد. یک شعر نابی را خانم وسمقی در مورد امام گفته، شعر ناب است و باید آورده شود. اصلافرآیند ما این نیست که خط سیاسی را دخالت دهیم اما خط انقلاب را چرا. خط انقلاب برای ما مرز است. ما فقط با خط و خطوط سیاسی داخل انقلاب کاری نداریم اما خط انقلاب باید حفظ شود. مثلایک کسی می رود علیه انقلاب اسلامی حرف می زند یا شاید مطلبش مبتذل است، ما در این سن دانش آموزان اگر این شعر را بیاوریم، ممکن است او را به همان سمت هدایت کنیم پس این کار را نمی کنیم چون جامعه از ما نمی پذیرد. اگر یک کسی نقد روشنفکری به من بکند، قبولش می کنم و می گویم راست می گویی ما نیاوردیم، انکار نمی کنم، اما دلیلم را می گویم که چرا این را نیاوردم: چون مردم از من نمی پذیرند که به عنوان مثال فلان متن ادبی را از آقای فلانی که شرحی هم نوشته بر یکی از کتاب های ایرج میرزا بیاوریم. خب من از ایرج میرزا انتخاب کردم که از قدمای دوره قاجار است، من می روم سراغ شعر «گویند مرا چو زاد مادر» دیگر نمی توانم زهره (مثنوی زهره و منوچهر) را بیاورم که. می شود چنین شعرهایی را در کتاب درسی آورد و صرفا هم گفت که ما آزاداندیشیم؟ نه! آزادی ما یک طرفش حتما قانون است. 
    من به شما این اطمینان خاطر را می دهم که ما یعنی همکاران ما (با توجه به اینکه همه این کتاب های درسی یک شورای برنامه ریزی ٢٥ نفره دارد) مفتون عنوان نیستند، مرعوب فشار هم نمی شوند اما آنی که مصلحت اجتماعی می دانند و نیاز اجتماعی ، به آن عمل می کنند. در انتخاب ها و گزینش ها هم برای ما خطوط حزبی و سیاسی به معنای امروزی اش مطرح نیست، اما رابطه اش را با انقلاب اسلامی می سنجیم. رابطه اش با انقلاب اسلامی برای ما قابل توجه است.
     
    برگردیم به همان موضوع انعکاس دغدغه های دولت در کتاب های درسی. یکی از مهم ترین موضوعاتی که آقای روحانی مطرح کرد، منشور حقوق شهروندی بود. چقدر دانش آموزان از خلال کتاب های درسی می توانند با مفاهیمی از جمله آزادی های فردی و اجتماعی و قانون اساسی آشنا شوند؟
    این مفاهیم در کتاب های مختلف و مقاطع مختلف مطرح شده است، از کلاس سوم ابتدایی گرفته تا آخر دبیرستان. مجموعه ای از قوانین و مقررات مدنی در کتاب های مطالعات اجتماعی آمده است. حقوق و تکالیف معنا شده است. برابری در برابر قانون، عدم تفتیش عقاید، آزادی بیان و اینها در کتاب های درسی مطرح شده، قانون مدنی قوانینی است که ما تابعش هستیم و در مورد اینها حرف زده می شود. در مورد ازدواج، قانون مدنی حرف زده، نمی شود کسی را به اجبار به عقد کسی درآورد، نمی شود جلوی دو نفر را در خیابان گرفت و گفت شما سند ازدواج تان را نشان بدهید، تجسس قانونی نیست و... تعداد این حقوق مدنی خیلی زیاد است و نمی توان همه را در کلاس درس مطرح کرد اما می توان زمینه آشنایی بچه ها با این قوانین را فراهم آورد. اما مساله آشنایی با قانون اساسی و مدنی تنها موضوع مدارس نیست، به اعتقاد من همه مردم باید بیشتر در مورد قوانین بدانند. خدا رحمت کند شهید رجایی را، زمانی ایشان پیشنهاد دادند که روحانیان در مساجد وقتی که بر منبر می روند مردم را با قانون اساسی آشنا کنند، چه حق و حقوقی دارند، دولت چه اختیاراتی دارد و در برابر آن چه مسوولیت هایی دارد، قوه قضاییه چه محدودیت ها و اختیاراتی دارد. اینها را باید به مردم آموخت که بخشی از آن در کتاب های درسی آمده و البته جای توسعه بیشتر دارد.

 روزنامه اعتماد، شماره 3773 به تاریخ 14/1/96، صفحه 8 (جامعه) 

http://www.magiran.com/ppdf/nppdf/3291/p0329137730081.pdf

ارسال نظر

Image CAPTCHA
شناسه امنیتی داخل تصویر را وارد کنید.