«جامجم» در گفتوگو با رئیس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی به فرایند طراحی، تدوین، توزیع و اجرای بستههای تربیت و یادگیری «از ایرانمان دفاع میکنیم» پرداخته است.
به گزارش روابط عمومی و امور بینالملل سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی؛ حجت الاسلام دکتر علی لطیفی پیرامون طراحی، تدوین، انتشار و توزیع بستههای تربیت و یادگیری از ایرانمان دفاع میکنیم با روزنامه جامجم گفتوگو نموده که به شرح ذیل است:
بستههای از ایرانمان دفاع میکنیم به عنوان یک فرصت تربیتی ملی
جام جم: ایده اولیه تدوین بستههای «از ایرانمان دفاع میکنیم» ازکجا شکل گرفت وچه خلأیی را قرار است درنظام آموزشی پر کند؟دکتر لطیفی: ایده این بستهها، در بستر رویداد جنگ تحمیلی ۱۲ روزه که تجربهای بیسابقه برای ملت ما بود شکل گرفت. این جنگ نمونهای روشن از جنگهای ترکیبی و مواجهه چندلایه با دشمن بود. دانشآموزان ما نیز بهعنوان بخشی از جامعه بزرگ ایران، این فضا را زیست کردند و این سؤال جدی پیش آمد که نقش آموزشوپرورش در دفاع و این جنگ چیست؟ آیا باید یک فرصت تربیتی طراحی کند؟ از همان روزهای آغازین، جلسات کارشناسی تشکیل شد. ما به این تحلیل رسیدیم که این رخداد، ظرفیت تبدیلشدن به یک فرصت تربیتی ملی را دارد و میتوان برای آن بستهای طراحی کرد که تربیت سیاسی ــ اجتماعی در فضای مدرسه را با زبانی متناسب و ساختاری و مشارکتی ایجاد کند.
از ایرانمان دفاع میکنیم چارچوبی برای طراحی موقعیتهای یادگیری
جام جم: این بستهها شامل چه موضوعاتی میشوند؟دکتر لطیفی: این بستهها چارچوبی برای طراحی موقعیتهای یادگیری هستند؛ با محتوایی ترکیبی از تقویت هویت ملی، اتحاد و انسجام ملی و همدلی ایرانیان، رسانه، تاریخ و فناوری. در هر بسته برای سه دوره تحصیلی، هشت درس طراحی شده که برای هر سه پایه هر دوره بهصورت مشترک ارائه شده است. موضوعاتی مانند جنگ ترکیبی، دشمنشناسی، مقاومت، فناوری دفاعی، نقش مردم، مفاهیم امنیت ملی، ظرفیت رسانه و حتی هنر در آن دیده شده است. همچنین پیوستهای چندرسانهای شامل موشنگرافی، مستند، دیجیتال و منابع دیگر نقش محوری در این بستهها دارند.
هر درس از ایرانمان دفاع میکنیم با فعالیت محوری و کنشگری عجین شده است
جام جم: این بستهها چطور مفاهیم جنگ تحمیلی ۱۲روزه را به زبان دانشآموز و در قالب آموزشی منتقل میکنند؟دکتر لطیفی: ما از بعد شناختی و عاطفی به موضوع پرداختهایم. تصویرگریهای دقیق، روایت داستانی، نقشهها، زبان ساده، فعالیتهای گروهی و پیوند با تجربه زیسته دانشآموزان، همه کمک کردهاند تا مفاهیم امنیت، مقاومت و پیروزی بهصورت ملموس برای آنان بیان شود. هر درس از ایرانمان دفاع میکنیم با فعالیت محوری و کنشگری عجین شده؛ وظیفه ما فقط گفتن نیست، بلکه تمرینکردن مسئولیتپذیریاست.
ضرورت ارائه روایتی زنده، ملموس و امروزی از دفاع مقدس ۱۲روزه
جام جم: چرا روایت جنگ تحمیلی ۱۲ روزه بهعنوان محور این بسته انتخاب شد؟دکتر لطیفی: ما نیاز به ارائه روایتی زنده، ملموس و امروزی داشتیم. جنگ تحمیلی۱۲روزه،هم از نظر نزدیکی زمانی و هم ازجهت ویژگیهای شناختی و رسانهای، ظرفیت بسیار قویتری برای آموزش مفاهیم امروزی داشت. این جنگ کوتاه اما تأثیرگذار، ترکیبی از تهدید نظامی، روانی، رسانهای و فناورانه بود. ضمن آنکه در سایر کتابهای درسی ازجمله آمادگی دفاعی، دروس تاریخ و غیره به هشت سال دفاعمقدس نیز پرداخته شده است.
همکاری بیش از ۷۰ کارشناس تخصصی ازحوزههای مختلف در فرآیند طراحی و تدوین
جام جم: در فرآیند تولید یا بازبینی محتوا چه طیفها و گروههایی نظر دادند و نقش داشتند؟دکتر لطیفی: فرآیند طراحی، حاصل همکاری میانرشتهای بود. بیش از ۷۰ کارشناس از حوزههای مختلف؛ تاریخ، علوم اجتماعی، رسانه، تعلیم و تربیت، مطالعات امنیت، هنر، گرافیک وفناوری در طراحی و بازبینی این بسته نقش داشتند. از متخصصان دانشگاهی و حوزوی تا معلمان، نویسندگان کودک و نوجوان و حتی تصویرگران حرفهای، برای این مهم مشارکت داشتند. درواقع این همافزایی، رمز قوت بستههاست.
ضرورت تربیت نسلی که پای کشورش بایستد
جام جم: این بستهها چه تأثیری بر دانشآموزان خواهد گذاشت؟دکتر لطیفی: ما به دنبال تربیت نسلی هستیم که بتواند تحلیل کند، پای کشورش بایستد و با مسائل منطقه با درک عمیق و شفاف روبهرو شود. دانشآموزان پس از مواجهه با این بسته دیگر فقط مطالب بیشتری را یاد نمیگیرند، بلکه مسئولتر نیز خواهند بود. این بسته ذهن را بیدار، نگاه را عمیقتر و حس مسئولیت را تقویت میکند.
اجرای بستهها با تاکید بر فعالیتهای میدانی، خلاقانه و گروهی
جام جم: برای اطمینان از دستیابی به این اهداف آیا برنامهای در نظر گرفته شده است؟دکتر لطیفی: طراحی ارزشیابی خاص این بسته، با تأکید بر فعالیتهای میدانی، خلاقانه و گروهی یکی از راههای تقویت اثربخشی است. همچنین پویشها، کارگاههای استانی، برنامههای مدرسهمحور و حتی برنامه تلویزیونی شبکه آموزش از ایرانمان دفاع میکنیم تولید شده تا این محتوای زنده، در دل مدارس جریان پیداکند.
بستههای از ایرانمان دفاع میکنیم مکمل برنامه درسی است
جام جم: آیا برای اجرای این بستهها زمان رسمی در برنامه درسی پیشبینی شده یا بهصورت مکملاست؟ دکتر لطیفی: این بسته مکمل برنامه درسی است اما با ارتباط مؤثر با دروس دیگر اجرا میشود. ارزشیابی هم در قالب نمره مستمر و یک سؤال تحلیلی در امتحانات، فقط با تأثیر مثبت انجام میگیرد.
جام جم: این بستهها شامل کدام مقاطع میشود؟دکتر لطیفی: دورههای دوم ابتدایی، متوسطه اول و دوم مشمول آن هستند.
روایتی واقعی، نقاد و هویتساز از اقتدار جمهوری اسلامی ایران
جام جم: مفهوم «تبیین اقتدار جمهوری اسلامی ایران برای نسل دانشآموز» چگونه در بستهها و با چه مصادیقی نشان داده شده است؟دکتر لطیفی: اقتدار، شعاری نیست؛ مصداقی و واقعی است. از فناوریهای پیشرفته دفاعی، نقش هوشمندانه ایران در منطقه، حمایت از مظلوم، دیپلماسی مقاومت، اخلاق در جنگ و تأثیرگذاری رسانهای گرفته تا تربیت نیروهای متخصص، همه اینها به زبان کودک و نوجوان بازگو شدهاند. روایت ما نه غلو است، نه تحریف؛ بلکه واقعی، نقاد و هویتساز است.
