مدیرکل دفتر برنامهریزی و تألیف کتابهای درسی فنی و حرفهای و کاردانش در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری ايسنا با بیان اینکه سرعت تغییر فناوری ایجاب میکند محتوای آموزشی بهطور مستمر بهروزرسانی شود، گفت: آخرین بازنگری اساسی کتابهای فنی و مهارتی در سال ۱۴۰۳ انجام شد و در نتیجه آن، کتابهای پایه دهم حدود ۳۰ رشته در سال تحصیلی ۱۴۰۴ بازتألیف یا اصلاح اساسی شدند.
به گزارش روابط عمومی و امور بین الملل سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی؛ حسن آقابابایی مدیرکل دفتر برنامهریزی و تالیف کتابهای درسی فنی و حرفهای و کاردانش سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی در گفتوگو با ایسنا، با بیان اینکه پیش از طراحی هر کتاب درسی در هر رشتهای، لازم است برنامه درسی آن رشته بهصورت دقیق و نظاممند تدوین شود گفت: برنامه درسی در واقع نقشه مسیر یاددهی-یادگیری است؛ نقشهای که در آن مقصد، مسیر رسیدن به مقصد و شاخصهای اطمینان از تحقق اهداف، از پیش مشخص میشود.
وی با بیان اینکه در حوزه آموزشهای فنی و مهارتی، جهتگیری اصلی برنامه درسی، بازار کار و نیازهای واقعی آن است افزود: این برنامهها بر اساس تقاضاهای شغلی و نیازهای فعالان اقتصادی و صنعتی تدوین میشوند. پس از نهایی شدن برنامههای درسی، بستههای تربیت و یادگیری شامل کتابهای درسی و سایر منابع آموزشی طراحی و تألیف میشوند.
مدیرکل دفتر برنامهریزی و تالیف کتابهای درسی فنی و حرفهای و کاردانش سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی با بیان اینکه در نظام آموزشی جدید (۶-۳-۳)، آموزشهای رسمی فنی و مهارتی با رویکرد شایستگی محور و مبتنی بر آموزش حرفه طراحی شدهاند ادامه داد: در این رویکرد، آموزش دانش نظری و مهارت عملی بهصورت یکپارچه و درهمتنیده و همراه با ملاحظات ایمنی، زیستمحیطی و شایستگیهای غیرفنی ارائه میشود. این نگاه در قالب پودمان(درس یا پودمان) شغل در تألیف کتابها لحاظ شده است. هر پودمان مجموعهای معنادار از دانش، مهارت و نگرش را در قالب یک واحد یادگیری مستقل اما مرتبط ارائه میدهد و تصویری منسجم و کاربردی برای هنرجو شکل میگیرد.
آقابابایی با بیان اینکه هدف آموزشهای فنی و مهارتی صرفاً پاسخ به نیازهای کوتاهمدت بازار کار نیست، بلکه پرورش نیروی کاری یادگیرنده، انعطافپذیر و قابل بهروزرسانی است گفت: در کنار آموزش مهارتهای عملیِ قابل اشتغال، بر تقویت مبانی دانشیِ ضروری، تفکر حل مسئله و توان تطبیق با فناوریهای نو نیز تأکید میشود تا هنرجویان بتوانند در طول مسیر شغلی خود، مهارتهای جدید را سریعتر و مؤثرتر فراگیرند. این توازن میان «مهارتمحوری» و «دانشپایگی»، معیار اصلی موفقیت کتابهای درسی فنی و حرفهای به شمار میرود.
وی با بیان اینکه برنامههای درسی فنی و مهارتی ماهیتی ذینفعمحور دارند و بدون مشارکت فعال صاحبان مشاغل، صنایع تولیدی و بخش خدمات، عملاً نمیتوانند پاسخگوی نیاز بازار کار باشند افزود: مشارکت این بخشها در طراحی برنامههای درسی و تدوین محتوا یک اصل اساسی است. این همکاری از گذشته تاکنون بهصورت مستمر وجود داشته و در حال حاضر نیز بخش قابل توجهی از اعضای شوراهای تخصصی برنامهریزی درسی و تألیف از میان فعالان صنعت و بخش خصوصی انتخاب میشوند و بهطور مستقیم با دفتر تألیف همکاری دارند. علاوه بر مشارکت در تدوین سرفصلها، از ظرفیت صنایع و بخش خصوصی در اعتبارسنجی و ارزشیابی محتوای آموزشی، تعریف شایستگیهای شغلی، بهروزرسانی فناوریهای مورد استفاده در کتابها و پیشنهاد پروژههای عملی واقعی نیز استفاده میشود. این تعامل دوسویه باعث میشود محتوای کتابها نهتنها منطبق با استانداردهای آموزشی، بلکه همسو با نیازهای واقعی محیط کار و تحولات فناوری باشد.
مدیرکل دفتر برنامهریزی و تالیف کتابهای درسی فنی و حرفهای و کاردانش سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی با بیان اینکه برای کتابهای فنی و مهارتی، بازنگری محتوایی معمولاً در بازههای پنجساله و در برخی رشتهها حتی در دورههای کوتاهتر انجام میشود؛ چراکه سرعت تغییر فناوری و نیازهای بازار کار بسیار بالاست ادامه داد: آخرین بازنگری اساسی در سال ۱۴۰۳ و بر اساس یک فرآیند ارزشیابی چندمرحلهای با مشارکت خبرگان حرفهای، بنگاههای اقتصادی، عرضهکنندگان کالا و خدمات، هنرآموزان و هنرجویان انجام شد. در نتیجه این فرآیند، در سال تحصیلی ۱۴۰۴ کتابهای پایه دهم حدود ۳۰ رشته مشمول بازتألیف یا تغییرات اساسی شدند. در این فرآیند، رشتهها بر اساس میزان ارتباط با فناوریهای نو و نیاز بازار کار اولویتبندی میشوند و در صورت دریافت بازخوردهای میدانی یا بروز تغییرات سریع فناورانه، بازنگری محتوا حتی پیش از بازههای رسمی نیز انجام میگیرد. هدف نهایی، حفظ همزمانی آموزشهای فنی و مهارتی با تحولات واقعی بازار کار است.
آقابابایی با بیان اینکه این انعطافپذیری در طراحی برنامههای درسی فنی و مهارتی پیشبینی شده است؛ بهگونهای که امکان اختصاص سه پودمان ـ شغل برای پاسخ به نیازهای خاص مناطق و استانها وجود دارد اظهار کرد: این رویکرد در برخی رشتههای حوزه کشاورزی نیز اجرایی شده است. علاوه بر این، برنامه درسی ملی این امکان را فراهم کرده است که ۱۰ تا ۲۰ درصد از زمان آموزشی (فراتر از زمان رسمی مصوب) در اختیار استانها قرار گیرد تا متناسب با شرایط بومی و نیازهای منطقهای برنامهریزی شود. این انعطافپذیری موجب میشود هنرستانها بتوانند بهجای نسخهای واحد برای همه مناطق، پاسخگوی نیازهای واقعی بازار کار بومی باشند و هنرجویان برای اشتغال در همان منطقهای که آموزش میبینند، آماده شوند.