به گزارش روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، نشست هفتم از نخستین همایش «کودک، عرفان و سلامت معنوی» با عنوان «ماهیت و گفتمان تربیت عرفانی و تربیت اخلاقی کودک» به همت گروه تعلیم و تربیت اسلامی پژوهشکده تعلیم و تربیت پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش و با همکاری گروه عرفان و معنویت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برگزار شد.

تبیین ماهیت تربیت عرفانی کودك

حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی منصوری، استاد عرفان اسلامی حوزه علمیه قم، در سخنان خود عرفان را در سه بُعد نظری و معرفتی، عملی و ادبی قابل طرح دانست. وی توضیح داد که عرفان نظری هم شامل دانش اکتسابی درباره عرفان و هم معرفت شهودی حاصل از سلوک است، در حالی که عرفان عملی به تجربه سالکانه و سیر و سلوک الی‌الله مربوط می‌شود.منصوری در ادامه، سه ملاحظه اصلی در تربیت عرفانی کودک را توجه به فطرت کودک، در نظر گرفتن سطح ادراک صوری و تخیلی او و تناسب فطرت با سطح فهم کودک برشمرد. وی تأکید کرد که زبان تربیت عرفانی کودک باید زبانی تنزیلی، داستانی و تصویری باشد.

از تربیت اخلاقی تا تربیت عرفانی

حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر مصطفی فیض، رئیس میز تعلیم و تربیت دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم، به تفاوت‌های مبنایی تربیت اخلاقی و عرفانی پرداخت و گفت: عرفان نگاهی طولی به مراتب وجودی انسان دارد و به ارتقای وجودی او می‌پردازد، در حالی که تربیت اخلاقی بیشتر نگاهی عرضی به ساحت‌های وجودی انسان دارد.وی در حوزه روش‌شناسی، اخلاق را مبتنی بر عادت، تمرین و تکرار دانست، اما روش عرفانی را مبتنی بر تهذیب نفس، تزکیه و سلوک حبی معرفی کرد. به گفته او، اخلاق بر شناخت فضایل و رذایل متمرکز است، اما عرفان در پی تغییر مبادی میل و جهت‌دهی کلی امیال انسان است.

کودکی به مثابه امر پاك

حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر رضا مولایی، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی، بحث خود را با طرح پرسش از وضعیت گفتمان اخلاقی و عرفانی درباره کودکی در ایران امروز آغاز کرد. وی گفتمان را مجموعه‌ای از ایده‌های مرتبط دانست که بر پایه یک جهان‌بینی به هم پیوند می‌خورند.به گفته او، در گفتمان عرفان و اخلاق اسلامی، کودک به مثابه موجودی پاک و برخوردار از صفای فطری دیده می‌شود و وظیفه نظام تربیتی، حفاظت از این پاکی و فراهم کردن زمینه ظهور صفات الهی نهفته در کودک است.

در پایان این نشست، حاضران به طرح پرسش پرداختند و گفت‌وگوی علمی میان شرکت‌کنندگان شکل گرفت. همچنین اعلام شد نخستین همایش «کودک، عرفان و سلامت معنوی» ۲۷ آبان‌ماه ۱۴۰۵ در تهران برگزار می‌شود و علاقه‌مندان می‌توانند تا ۳۰ تیرماه ۱۴۰۵ مقالات خود را در محورهای هشت‌گانه همایش به دبیرخانه ارسال کنند.