به گزارش روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی؛ سید مهدی باقریان، مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی ابتدایی و متوسطه نظری سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری ايسنا، در تشریح آخرین وضعیت اجرای آزمایشی بسته‌های جدید تربیت و یادگیری پایه اول ابتدایی، با بیان اینکه نباید تحول برنامه درسی را صرفاً به تغییر کتاب‌های درسی تقلیل داد، اظهار کرد: رویکردی که در مرحله نخست، دوره اول ابتدایی را هدف قرار داده و کتاب‌های درسی تنها یکی از اجزای آن به شمار می‌آیند.

راهنمای عمل برنامه درسی سطح مدرسه
وی با اشاره به سه خروجی اصلی این طرح افزود: نخستین خروجی، «راهنمای عمل برنامه درسی سطح مدرسه» است که چارچوب انتظارات نظام تعلیم و تربیت از مدارس دوره اول ابتدایی را تبیین می‌کند و وحدت تربیتی مدرسه را شکل می‌دهد. دومین خروجی، «بسته‌های تربیت و یادگیری» شامل کتاب درسی، کتاب کار، راهنمای معلم و بسته‌های رسانه‌ای است و سومین خروجی نیز «نظام پشتیبانی علمی» برای استقرار، پایش، نگهداشت، ارزیابی و بهبود مستمر برنامه درسی در سطح مدرسه خواهد بود.
باقریان با اشاره به اجرای آزمایشی این برنامه در هشت مدرسه طی سال تحصیلی گذشته گفت: هم‌زمان با فرایند اجرا، تیم‌های تخصصی مأمور شدند تا روند اجرای برنامه را به‌صورت مستمر رصد و داده‌های لازم را برای ارزیابی و اصلاح برنامه گردآوری کنند. افزون بر این، معلمان مجری، مدیران مدارس، راهبران آموزشی، معاونان آموزش ابتدایی مناطق و استان‌ها و سایر شرکای اجرایی برنامه نیز در فرایند آموزش و ارائه بازخورد مشارکت داشتند.
وی ادامه داد: معلمان از طریق سامانه‌ای برخط، درباره هر درس و هر فعالیت آموزشی، دیدگاه‌های خود را ثبت می‌کردند و این بازخوردها در کنار نتایج پژوهش‌های میدانی، ارزیابی‌های تخصصی و نظرات اولیا و دانش‌آموزان، مبنای اصلاح و تکمیل بسته‌های تربیت و یادگیری قرار گرفت.

فعالیت‌محور شدن بسته‌های جدید
مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی ابتدایی و متوسطه نظری، فعالیت‌محور شدن بسته‌های جدید را یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های آن‌ها دانست و اظهار کرد: معلمان نیز بر این موضوع تأکید داشتند که کتاب‌های جدید فرصت بیشتری برای مشارکت دانش‌آموزان در فرایند یادگیری فراهم می‌کنند؛ البته اجرای چنین رویکردی مستلزم آمادگی بیشتر معلمان، مهارت‌های حرفه‌ای بالاتر و ایجاد شرایط مناسب در مدارس است.
وی با بیان اینکه اجرای آزمایشی بدون چالش نبوده است، افزود: تغییر رویکرد برنامه درسی، ضرورت آشنایی بیشتر معلمان با نوآوری‌های برنامه درسی، محدودیت زمان آموزش در برخی مدارس، به‌ویژه مدارس دونوبته و همچنین هم‌زمانی بخشی از اجرای طرح با آموزش‌های غیرحضوری، از مهم‌ترین چالش‌های این مرحله بود؛ با این حال، تجربه به‌دست‌آمده زمینه ارزشمندی برای اصلاح برنامه در سال‌های آینده فراهم کرد.
باقریان درباره مهم‌ترین اصلاحات اعمال‌شده در بسته‌های جدید تربیت و یادگیری نیز گفت: تمامی گروه‌های تألیف، علاوه بر بهره‌گیری از تجربه‌های گذشته، از نتایج پژوهش‌های میدانی، گزارش‌های مدارس، دبیرخانه‌های تخصصی، پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش و همچنین نظرات دريافت‌شده از معلمان، دانش‌آموزان و اولیا در سامانه نظرسنجی محتوای كتاب‌هاي درسی به آدرس nazar.roshd.ir استفاده کردند تا اصلاحات لازم را انجام دهند.

تقویت شوق یادگیری
وی «تقویت شوق یادگیری» را یکی از مهم‌ترین اهداف این بازنگری عنوان کرد و افزود: تلاش شده است دانش‌آموز در فرایند یادگیری، نقش فعال‌تری داشته باشد و یادگیری برای او تجربه‌ای جذاب، شیرین و مشارکت‌جویانه باشد.
به گفته باقریان، توجه ویژه به شایستگی‌های پایه یادگیری از دیگر محورهای اساسی این تحول است؛ به گونه‌ای که مهارت‌هایی همچون مشاهده، کنجکاوی، پرسشگری، گفت‌وگو، ارائه، طبقه‌بندی، دست‌ورزی و حل مسئله در طراحی فعالیت‌های آموزشی جایگاه برجسته‌ای یافته‌اند.
وی همچنین بر تقویت مهارت‌های پایه سواد، از جمله خواندن، نوشتن و حساب کردن تأکید کرد و گفت: در بازنگری کتاب‌ها تلاش شده است برخی دشواری‌های آموزشی کاهش یابد تا دانش‌آموزان پایه اول بتوانند ارتباط مؤثرتری با مدرسه و فرایند یادگیری برقرار کنند. از جمله

این اقدامات می‌توان به ساده‌سازی برخی محتواها، تسهیل آموزش خواندن قرآن، توجه بیشتر به فعالیت‌های بازی‌محور و دست‌ورزی و کاهش موانع یادگیری اشاره کرد.

غنی‌تر شدن یادگیری در حوزه‌های هنر و تربیت‌بدنی
مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی ابتدایی و متوسطه نظری، تولید کتاب‌های کار «هنر و خلاقيت» و «حرکت و بازی» را از دیگر نوآوری‌های این دوره برشمرد و اظهار کرد: این آثار، کتاب درسی به معنای متداول نیستند، بلکه مجموعه‌ای از کاربرگ‌ها و فعالیت‌های عملی هستند که با هدایت معلم و مشارکت خانواده، زمینه غنی‌تر شدن یادگیری در حوزه‌های هنر و تربیت‌بدنی را فراهم می‌کنند.

مرحله الگوسازی و گسترش محدود در سطح ملی
وی درباره برنامه گسترش اجرای این طرح در سال تحصیلی آینده نیز گفت: سال گذشته مرحله اجرای آزمایشی بود و امسال وارد مرحله الگوسازی و گسترش محدود در سطح ملی خواهیم شد. تمامی استان‌های کشور در این مرحله مشارکت خواهند داشت.
باقریان افزود: در استان‌های کوچک، دو منطقه و در هر منطقه دو مدرسه، در استان‌های بزرگ‌تر سه منطقه و در تهران و شهرستان‌های استان تهران شش منطقه تحت پوشش قرار خواهند گرفت. همچنین مدارس روستایی، چندپایه، عشایری، دوزبانه و تعدادی از مدارس غیردولتی دارای ظرفیت‌های نوآورانه نیز در این مرحله حضور خواهند داشت.
وی درباره آموزش معلمان و راهبران آموزشی نیز تصریح کرد: از ماه‌های پایانی سال گذشته، دوره‌های آموزشی ویژه معاونان آموزش ابتدایی استان‌ها و رؤسای ادارات دوره اول ابتدایی آن معاونت‌ها برگزار شده است و برای سال تحصیلی آینده نیز برای هر منطقه مجری، راهبر آموزشی تعیین خواهد شد تا علاوه بر آموزش، نقش مشاوره، تسهیل‌گری، ترویج، پشتیبانی و نظارت بر اجرای برنامه را بر عهده داشته باشد.

فرایند نظارت مستمر و ارزیابی اجرا
مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی ابتدایی و متوسطه نظری خاطرنشان کرد: فرایند نظارت و ارزیابی نیز همانند مرحله آزمایشی، به‌صورت مستمر ادامه خواهد یافت و علاوه بر بازدیدهای میدانی، اعتبارسنجی نظری، تحلیل محتوایی و دریافت بازخوردهای معلمان و مدارس نیز در دستور کار قرار دارد تا زمینه اصلاح مستمر برنامه فراهم شود.
وی درباره زمان اجرای سراسری این برنامه اظهار کرد: برنامه اولیه، استقرار عمومی بسته‌های جدید تربیت و یادگیری پایه اول ابتدایی از سال تحصیلی ۱۴۰۶ است، اما تحقق این هدف به نتایج مراحل گسترش، ارزیابی‌های تخصصی و تصمیمات ستاد راهبری تحول برنامه درسی بستگی خواهد داشت.

حركت مدارس به سمت تولید، غنی‌سازی و توسعه خلاقانه محتوای آموزشی
باقریان در پایان با تأکید بر اینکه رویکرد اصلی بسته‌های جدید، تربیت دانش‌آموزانی برخوردار از شایستگی‌های پایه برای زندگی امروز و آینده است، گفت: توجه به شايستگی‌های پايه، بازخوانی، بازآرایی و طراحی مجدد زیست‌بوم برنامه درسی نظام تعلیم و تربیت، فعالیت‌محوری، بازی‌محوری، توجه به خلاقیت دانش‌آموز و معلم و تقویت نقش مدرسه در طراحی و اجرای برنامه درسی، مهم‌ترین ویژگی‌های این تحول به شمار می‌رود و امید می‌رود با تعمیق این رویکرد، مدارس به تدریج به سمت تولید، غنی‌سازی و توسعه خلاقانه محتوای آموزشی حرکت کنند.