بررسی محتوای کتابهای درسی دورههای ابتدایی و متوسطه نشان میدهد شخصیت علمی، فرهنگی، انقلابی و جهادی شهید دکتر مصطفی چمران در قالبهای متنوع آموزشی، تربیتی و هویتی به دانشآموزان معرفی شده و ابعاد مختلف زندگی این شهید والامقام در کتابهای درسی مورد توجه قرار گرفته است.
به گزارش روابط عمومی و امور بینالملل سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی؛ شهید دکتر مصطفی چمران بهعنوان یکی از برجستهترین شخصیتهای علمی، فرهنگی و انقلابی معاصر، جایگاه ویژهای در محتوای آموزشی کتابهای درسی کشور دارد. بررسی کتابهای درسی، نشان میدهد که دانشآموزان در مقاطع مختلف تحصیلی با ابعاد گوناگون شخصیت این دانشمند، رزمنده، متفکر و شهید والامقام آشنا میشوند.
در دوره ابتدایی، کتاب هدیههای آسمان پایه ششم با معرفی تصویر و نام شهید چمران در بخش فعالیت «بگرد و پیدا کن»، دانشآموزان را با این شخصیت برجسته آشنا میکند.
شخصیت اخلاقی و معنوی شهید چمران
در دوره متوسطه اول، توجه به زندگی و منش شهید چمران پررنگتر میشود. کتاب از من تا خدا پایه هفتم در قالب داستان «مصطفی و گنجشک تشنه» به روایت جلوههایی از شخصیت اخلاقی و معنوی این شهید میپردازد و در بخش «الگو بگیریم» نیز از وی بهعنوان الگویی ارزشمند برای نوجوانان یاد میکند. همچنین در کتاب فارسی پایه هفتم درس «گرمای محبت» به معرفی شهید چمران اختصاص یافته و در بخش اعلام نیز اطلاعاتی درباره این شهید ارائه شده است. کتاب فارسی پایه هشتم نیز در بخش اعلام اشخاص به معرفی وی پرداخته است.
در کتاب پیامهای آسمان پایه هشتم، مطلبی با عنوان «آمدم تا پروانه شوم!» به معرفی ابعاد شخصیتی و معنوی شهید چمران اختصاص یافته است. کتاب تفکر و سبک زندگی پایه هشتم نیز در مبحث «اعتماد به نفس» از شهید چمران بهعنوان نمونهای از انسانهای بزرگ و اثرگذار یاد میکند. همچنین کتاب فرهنگ و هنر پایه هشتم به معرفی این شهید پرداخته است.
خدا بود و دیگر هیچ نبود
در کتاب آمادگی دفاعی پایه نهم نیز چند اثر مرتبط با زندگی و اندیشههای شهید چمران از جمله کتابهای «چمران به روایت همسر شهید»، «شهید چمران»، «پاوه سرخ» و «خدا بود و دیگر هیچ نبود» در بخش منابع مطالعاتی برای آشنایی بیشتر دانشآموزان معرفی شدهاند.
در دوره متوسطه دوم، ابعاد علمی، اجتماعی، فرهنگی و حماسی شخصیت شهید چمران با گستره بیشتری مورد توجه قرار گرفته است. کتاب دین و زندگی پایه دهم کتاب خدا بود و دیگر هیچ نبود را در بخش معرفی کتاب به دانشآموزان معرفی میکند. همچنین در کتاب جامعهشناسی ۱ تصویری از شهید چمران همراه با گفتوگویی عرفانی با خداوند درج شده است.
کتابهای استانشناسی بوشهر، تهران، خوزستان، خراسان شمالی و مرکزی نیز در معرفی شخصیتهای برجسته و شهدای شاخص، به شهید دکتر مصطفی چمران پرداختهاند.
برگی از تاریخ
در پایه یازدهم، کتاب تاریخ معاصر ایران در قالب بخش «برگی از تاریخ» به معرفی زندگی و فعالیتهای شهید چمران اختصاص یافته است.
در پایه دوازدهم نیز کتابهای مختلفی به معرفی این شخصیت برجسته پرداختهاند. کتاب هویت اجتماعی تصویری از شهید چمران و بخشی از مناجات و گفتوگوی او با خدا را ارائه کرده است. کتاب تاریخ ۳ ایران و جهان معاصر ضمن یادکرد از این شهید، در مبحث دفاع مقدس به نقش فرماندهی وی در دوران جنگ تحمیلی اشاره میکند. کتاب جامعهشناسی ۳ از شهید چمران در بحث «کنش اجتماعی» یاد کرده و کتاب اخلاق اسلامی ۳ رشته علوم و معارف اسلامی نیز تصویری همراه با متنی درباره ایشان ارائه میدهد. همچنین کتاب تاریخ ۳ ایران در دوره اسلامی رشته علوم و معارف اسلامی مبحث دفاع مقدس به معرفی شهید چمران و نقشآفرینیهای وی پرداخته است.
بررسی این محتواها نشان میدهد که سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی با بهرهگیری از ظرفیت کتابهای درسی، تلاش کرده است ابعاد مختلف شخصیت شهید دکتر مصطفی چمران را از جمله ایمان و معنویت، علمگرایی، مسئولیتپذیری اجتماعی، روحیه ایثار و مجاهدت، نقشآفرینی در دفاع مقدس و جایگاه علمی و فرهنگی وی به نسل نوجوان و جوان کشور معرفی کند تا دانشآموزان با الگوگیری از این شخصیت برجسته، مسیر رشد، خودباوری و خدمت به جامعه را دنبال کنند.
در پایان لازم به ذکر است که سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی با تأکید بر اهمیت مشارکت ذینفعان در فرآیند بهبود و روزآمدسازی محتوای آموزشی و با هدف دریافت مستمر نظرات، پیشنهادات، سوالات و ابهامات دانشآموزان، والدین، فرهنگیان و فعالان نظام تعلیم و تربیت و بررسی و تحلیل این دیدگاهها در گروههای تخصصی تألیف کتابهای درسی، ميزبان شما در سامانه نظرسنجی محتوای كتابهای درسی به آدرس https://nazar.roshd.ir و یا https://nazar.oerp.ir است.