همزمان با فرارسیدن ماه محرمالحرام و ایام سوگواری حضرت اباعبدالله الحسین(ع)، مروری بر محتوای کتابهای درسی دوره ابتدایی و متوسطه نشان میدهد که شخصیت، سیره و قیام آن حضرت و نیز پیامهای تربیتی، فرهنگی و اجتماعی نهضت عاشورا در قالبهای متنوع آموزشی در برنامه درسی دانشآموزان مورد توجه قرار گرفته است.
به گزارش روابط عمومی و امور بینالملل سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی؛ سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی در تدوین محتوای کتابهای درسی، رویکردی تربیتی و هویتساز را در تبیین مفاهیمی همچون ایثار، شهادت، آزادگی، عدالتخواهی، امر به معروف و نهی از منکر، مقاومت در برابر ظلم و حفظ کرامت انسانی دنبال میکند. در این چارچوب، واقعه عاشورا و سیره حضرت امام حسین(ع) بهعنوان یکی از برجستهترین الگوهای تربیتی در بخشهای مختلف برنامه درسی بازتاب یافته است.
بانوی قهرمان
در دوره ابتدایی، دانشآموزان در کتاب «هدیههای آسمان» با درسهایی همچون «دعای باران»، «روز دهم» و «بانوی قهرمان» با شخصیت امام حسین(ع)، واقعه عاشورا، آیینهای عزاداری و نقش حضرت زینب(س) در تداوم پیام کربلا آشنا میشوند. همچنین در کتاب «آموزش قرآن» نیز به موضوع عاشورا و اسیران کربلا اشاره شده است.
عصر عاشورا
در کتاب «فارسی» پایه پنجم، تابلوی ماندگار «عصر عاشورا» اثر استاد محمود فرشچیان بهعنوان یکی از آثار شاخص هنر عاشورایی معرفی شده و در کتاب «پیامهای آسمان» پایه هفتم نیز درس «ستون دین» به نماز ظهر عاشورای حضرت امام حسین(ع) و یاران باوفایش اختصاص یافته است.
زنده نگه داشتن پیام عاشورا
کتابهای «مطالعات اجتماعی» نیز در پایههای مختلف تحصیلی به مناسبتهای عاشورایی، زمینههای شکلگیری قیام امام حسین(ع)، پیام عاشورا و آثار فرهنگی و اجتماعی آن پرداختهاند. در پایه هشتم، دانشآموزان ضمن آشنایی با عناوین «رحلت پیامبر تا قیام کربلا» و «قیام امام حسین»، مسیر حرکت کاروان حسینی از مدینه تا کربلا را بررسی میکنند و در قالب فعالیتهای پژوهشی درباره اهداف و انگیزههای قیام و راههای زنده نگه داشتن پیام عاشورا به تحقیق میپردازند.
فرهنگ ایثار و شهادت
در کتابهای «عربی»، «فارسی»، «آمادگی دفاعی»، «جامعهشناسی»، «جغرافیا»، «تاریخ معاصر ایران»، «تحلیل فرهنگی» و «دین و زندگی» نیز موضوعاتی همچون راهپیمایی اربعین، زیارت حرم مطهر امام حسین(ع)، تعزیه، آیینهای سوگواری محرم، فرهنگ ایثار و شهادت، نقش نهضت عاشورا در بیداری اسلامی و تأثیر آن بر تحولات اجتماعی و تاریخی مورد توجه قرار گرفته است.
فلسفه امر به معروف و نهی از منکر و تداوم فرهنگ عاشورا در جامعه اسلامی
در دوره متوسطه دوم، مباحث مرتبط با عاشورا با عمق بیشتری دنبال میشود. آثاری همچون «تاریخ اسلام»، «جریانشناسی اندیشه معاصر ایران»، «اصول عقاید» و «احکام» به موضوعاتی نظیر زمینههای قیام امام حسین(ع)، حرکت آن حضرت از مدینه تا کربلا، واقعه عاشورا، نقش تاریخی نهضت حسینی، قیامهای پس از عاشورا، فعالیتهای روشنگرانه امام سجاد(ع)، فلسفه امر به معروف و نهی از منکر و تداوم فرهنگ عاشورا در جامعه اسلامی پرداختهاند.
آموزههای عاشورا؛ مکتبی تربیتی و الهامبخش برای پرورش نسلی آگاه، مسئولیتپذیر، عدالتخواه و استوار در برابر ظلم
این گستره محتوایی نشان میدهد که سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی در طراحی و تدوین کتابهای درسی، نهضت عاشورا را صرفاً بهعنوان یک رویداد تاریخی معرفی نمیکند، بلکه آن را مکتبی تربیتی و الهامبخش برای پرورش نسلی آگاه، مسئولیتپذیر، عدالتخواه و استوار در برابر ظلم و انحراف میداند؛ نسلی که با شناخت آموزههای عاشورا، مسیر عزت، آزادگی و خدمت به جامعه را دنبال میکند.