به گزارش روابط عمومی و امور بینالملل سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی؛ حجتالاسلام والمسلمین دكتر علی لطیفی، رئیس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی، در گفتوگوی تلویزیونی با شبکه آموزش سیما که در حاشیه سیونهمین اجلاس مدیران و رؤسای آموزش و پرورش سراسر کشور انجام شد، به تشریح مهمترین برنامهها و اقدامات تحولی سازمان پژوهش در حوزه برنامههای درسی، کتابهای درسی و پشتیبانی علمی از مدارس پرداخت.
لطیفی در این گفتوگو، با اشاره به تغییرات ایجادشده در برنامه درسی دوره اول ابتدایی، اظهار کرد: از سال گذشته فرایند تحول در برنامه درسی دوره اول ابتدایی آغاز شده و یکی از ابعاد این تحول، تغییر و بازطراحی کتابهای درسی بوده است.
وی با بیان اینکه ارزشیابی کتابهای درسی بر اساس یک فرایند پژوهشی و با مشارکت گروه گستردهای از مخاطبان انجام میشود، افزود: در این فرایند، نظرات معلمان و صاحبنظران موضوعی درباره کتابها و درسهای مختلف دریافت و بررسی میشود و امسال نیز این ارزیابیها انجام و گزارش جامعی از نتایج آن تهیه شده است.
رئیس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی ادامه داد: بر اساس نتایج این ارزیابیها، اصلاحات مورد نیاز در کتابهای درسی در حال انجام است و سازمان تلاش میکند از ظرفیت نظرات کارشناسان، معلمان و صاحبنظران برای ارتقای کیفیت کتابهای درسی استفاده کند.
نظرات معلمان و صاحبنظران؛ از طریق سامانه «نظرسنجی محتوای كتابهای درسی» دریافت میشود
لطیفی همچنین با اشاره به سازوکارهای عمومی دریافت دیدگاهها درباره کتابهای درسی گفت: در کنار پژوهشهای ارزشیابی، سازمان پژوهش طی سه سال گذشته سامانهای به آدرس nazar.roshd.ir را برای دریافت نظرات درباره کتابهای درسی فعال کرده است که از طریق آن، معلمان، استادان، صاحبنظران و حتی دانشآموزان میتوانند دیدگاهها و نقدهای خود را درباره کتابها ثبت کنند.
وی افزود: این نظرات بهصورت مستمر به گروههای مرتبط منتقل و در سازمان بررسی میشود و بخشی از اصلاحاتی که طی سالهای اخیر در کتابهای درسی انجام شده، برآمده از همین نظرات و پیشنهادهای دریافتشده بوده است.
تحول برنامه درسی فراتر از تغییر کتابهای درسی است
لطیفی با تأکید بر اینکه تحول در برنامه درسی نباید صرفاً به تغییر کتابهای درسی تقلیل یابد، گفت: مقیاس تحول باید در سطح برنامه درسی دیده شود، نه فقط در سطح کتاب.
وی برنامه درسی را نقشه تربیت و یادگیری در مدرسه دانست و افزود: کتاب درسی یکی از منابع و ابزارهای مهم برای تحقق اهداف برنامه درسی است، اما تحول در برنامه درسی منحصر به تغییر کتاب نیست.
رئیس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی ادامه داد: در همین راستا، پیش از تولید کتابهای جدید، «راهنمای عمل برنامه درسی مدرسهای» برای دوره اول ابتدایی تدوین شده است و این برنامه از مهرماه ۱۴۰۵ در ۲۰۰ مدرسه در سراسر کشور اجرا خواهد شد.
به گفته لطیفی، این راهنمای عمل صرفاً برای ساعتهای کلاسی نیست، بلکه چارچوبی برای مجموعه فعالیتهای مدرسه ارائه میکند و مشخص میسازد چه بخشهایی از محتوا در سطح ملی تولید شود و چه بخشهایی با توجه به شرایط استان، منطقه و مدرسه برنامهریزی شود.
وی افزود: در قالب «زیستبوم جدید برنامه درسی دوره اول ابتدایی»، بخشی از اختیارات مرتبط با فعالیتهای مدرسهای به شکل منسجم و هماهنگ به مدرسه واگذار میشود تا مدارس بتوانند متناسب با نیازها و اقتضائات محیط خود برنامهریزی کنند.
کتابهای جدید ابتدایی؛ جذابتر، هنریتر و بازیمحورتر
رئیس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی با اشاره به ویژگیهای کتابهای جدید دوره اول ابتدایی، گفت: در تولید این کتابها توجه ویژهای به جذابیت بصری و هنری شده و از مجموعهای از هنرمندان، تصویرگران و فعالان حوزه کودک و نوجوان استفاده شده است.
وی همچنین توجه به شایستگیهای پایه، بازی و بازیوارسازی فعالیتهای یادگیری را از دیگر ویژگیهای این کتابها برشمرد و افزود: در این دوره، تلاش شده است فعالیتها و تمرینها بیش از گذشته از ظرفیت بازی و روشهای جذاب یادگیری استفاده کنند.
لطیفی همچنین به تقویت جایگاه برخی دروس از جمله هنر و تربیت بدنی اشاره کرد و گفت: با تولید کتاب کار و فعالیت برای این دروس، تجربه اجرای برنامه در سال گذشته نشان داد که این حوزهها با جدیت و انسجام بیشتری در مدارس دنبال شدهاند.
راهبران برنامه درسی
وی یکی دیگر از ابعاد تحول برنامه درسی را پشتیبانی علمی از مدارس عنوان کرد و گفت: در مدارس مجری برنامه جدید، افرادی بهعنوان راهبران برنامه درسی مستقر میشوند تا به معلمان برای اجرای بهتر برنامه درسی و به مدارس برای تحقق اهداف برنامه کمک کنند.
معاون وزير آموزش و پرورش تأکید کرد: بدون توانمندسازی و آموزش عوامل مدرسه، هیچ تغییر و تحولی اتفاق نخواهد افتاد و آموزش و پشتیبانی علمی از معلمان و عوامل اجرایی، بخش ثابت این فرایند تحولی خواهد بود.
ارائه پیشنهاد جدید برای ساختار دوره دوم متوسطه
لطیفی در ادامه این گفتوگو، دوره دوم متوسطه را یکی از مقاطع حساس نظام تعلیم و تربیت دانست و اظهار کرد: این دوره هم نقطه اتصال آموزش و پرورش به آموزش عالی و هم نقطه اتصال به حوزه مهارتهای شغلی و اشتغال است و به همین دلیل نیازمند بازنگری جدی است.
وی از انجام مطالعات درباره ساختار فعلی دوره دوم متوسطه و تهیه پیشنهاد جدید برای ساختار این دوره خبر داد و گفت: هدف این پیشنهاد آن است که از یک سو فرایند تحصیل و آمادگی دانشآموزان برای ورود به دانشگاه تسهیل شود و از سوی دیگر، دانشآموزانی که قصد ورود مستقیم به دانشگاه ندارند، بتوانند مجموعهای از مهارتهای کاربردی را فرا بگیرند.
رئیس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی افزود: پیشنویس اولیه این ساختار تهیه شده و پس از طی مراحل تصویب و فراهم شدن الزامات اجرایی، بازنگری در برنامههای درسی و عناوین دروس بر اساس چارچوب مصوب دنبال خواهد شد.
وی تأکید کرد: با توجه به حساسیت دوره دوم متوسطه و موضوع کنکور، این فرایند باید بر اساس مطالعات، کار کارشناسی و روال حرفهای پیش برود؛ در عین حال، یکی از جهتگیریهای اصلی، افزایش انعطاف در این دوره و فراهم کردن امکان انتخاب بیشتر برای دانشآموزان است.
تغییر محتوای برخی کتابها متناسب با تحولات اخیر
وی در بخش دیگری از این گفتوگو با اشاره به تحولات و جنگهای اخیر و ضرورت توجه به تجربه زیسته دانشآموزان، از اقدامات سازمان برای تولید و ارائه محتوای آموزشی متناسب با این شرایط خبر داد.
لطیفی با اشاره به تولید و توزیع بسته «از ایرانمان دفاع میکنیم»پس از جنگ ۱۲ روزه، گفت: هدف این بسته آن بود که فرصت گفتوگو درباره تجربهای که دانشآموزان از این رویداد داشتند، فراهم شود و دانشآموزان بتوانند درباره آنچه تجربه کردهاند گفتوگو کنند.
وی همچنین از اعمال تغییرات در برخی کتابهای درسی خبر داد و گفت: کتاب آمادگی دفاعی پایه نهم دستخوش تغییرات اساسی شده و در برخی کتابهای تاریخ و مطالعات اجتماعی نیز متناسب با این تحولات، مطالب و بخشهایی اضافه یا اصلاح شده است.
توجه به شهدای دانشآموز و حادثه مدرسه شجره طیبه میناب
رئیس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی در ادامه با اشاره به شهدای دانشآموز، بهویژه شهدای مدرسه شجره طیبه میناب، بر ضرورت زنده نگه داشتن یاد و خاطره این دانشآموزان تأکید کرد.لطیفی گفت: مطالبی متناسب با این موضوع در برخی کتابهای درسی اضافه شده است؛ با این حال، زنده نگه داشتن یاد و نام شهدای دانشآموز تنها به کتاب درسی محدود نمیشود و مجموعه رویدادها، فعالیتها و اقدامات وزارت آموزش و پرورش نیز میتواند در این زمینه نقشآفرین باشد.وی افزود: اقداماتی مانند ساخت فضاهای ورزشی به یاد دانشآموزان شهید و نامگذاری مدارس، در کنار محتوای آموزشی، میتواند در ماندگاری یاد و نام این دانشآموزان مؤثر باشد.
آموزش و پرورش برای آغاز متفاوت سال تحصیلی آماده است
لطیفی همچنین از آمادگی آموزش و پرورش برای اجرای برنامههای متفاوت در آغاز سال تحصیلی جدید خبر داد.
وی گفت: آموزش و پرورش امسال بنا دارد مهرماه را با یاد شهدا و به یاد مقاومت مردم ایران متفاوت آغاز کند و برای بازگشایی مدارس، برنامههای متنوعی پیشبینی شده است.
توسعه آموزشهای مهارتی برای دانشآموزان
لطیفی در بخش پایانی این گفتوگو درباره پیوند آموزش با بازار کار نیز اظهار کرد: رشتههای فنیوحرفهای و کاردانش اساساً با هدف کسب مهارت و آمادگی برای ورود به بازار کار طراحی شدهاند و در برخی رشتهها حتی دانشآموزان پیش از پایان دوره متوسطه نیز امکان ورود به بازار کار را پیدا میکنند.
وی در عین حال از پیشبینی بستههای مهارتی برای دانشآموزان رشتههای نظری در پیشنهاد جدید ساختار دوره دوم متوسطه خبر داد و گفت: بر اساس این طرح، دانشآموزان شاخه نظری نیز میتوانند مجموعهای از فعالیتها و مهارتهای مشخص را آموزش ببینند. این طرح در حال حاضر در مرحله کلی و نیازمند طی فرایند تصویب است.
رئیس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی در پایان تأکید کرد که تحول در برنامه درسی بدون توانمندسازی معلمان و عوامل مدرسه امکانپذیر نیست و سازمان در کنار تولید برنامههای درسی و کتابهای آموزشی، بر آموزش و پشتیبانی علمی از مدارس و معلمان نیز تمرکز دارد.
مصاحبه شبكه آموزش