به گزارش روابط‌عمومی و امور بین‌الملل سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، حجت‌الاسلام دكتر علی لطیفی، معاون وزير و رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، در نشست زیست‌بوم‌ جدید برنامه درسی دوره اول ابتدایی ویژه معاونان آموزش ابتدايی ادارات‌كل استان‌ها در استان اصفهان، بر ضرورت عبور از نگاه کتاب‌محور و حرکت به سمت برنامه‌محوری، توجه به انتظارات عملکردی و افزایش نقش مدرسه، معلم، استان و منطقه در فرآیند یاددهی و یادگیری تأکید کرد و با بیان اینکه در زیست‌بوم جدید، کتاب درسی همچنان یکی از منابع اصلی یادگیری است اما جایگاه آن تغییر می‌کند، اظهار داشت: در رویکرد جدید، کتاب درسی ابزار تحقق انتظارات عملکردی است و معلم می‌تواند متناسب با شرایط و نیازهای دانش‌آموزان از سایر منابع، رسانه‌ها و فعالیت‌های یادگیری نیز استفاده کند.

از «صفحه کتاب» تا «انتظار عملکردی»

وی با اشاره به تفاوت‌های فردی دانش‌آموزان افزود: در نظام فعلی، برنامه آموزشی تا حد زیادی بر اساس صفحه‌بندی و محتوای کتاب پیش می‌رود، اما در زیست‌بوم جدید، سرعت یادگیری دانش‌آموز، میزان دشواری انتظار عملکردی و شرایط یادگیرنده، تعیین‌کننده زمان آموزش خواهد بود و نه تعداد صفحات کتاب درسی.

معلم؛ از مجری محتوا تا طراح موقعیت یادگیری

لطیفی ادامه داد: در این رویکرد، معلم صرفاً مجری و انتقال‌دهنده محتوای کتاب نیست، بلکه در مواردی طراح موقعیت یادگیری است و باید بر اساس انتظارات عملکردی، شرایط کلاس و نیاز دانش‌آموزان، موقعیت‌های یادگیری مناسب را طراحی و اجرا کند.

تربیت یکپارچه؛ مدرسه در نقش یک تیم تربیتی 

رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی با تأکید بر ضرورت شکل‌گیری تربیت یکپارچه در مدرسه گفت: معلم در زیست‌بوم جدید تنها تصمیم‌گیرنده و اثرگذار نیست، بلکه عضوی از یک تیم تربیتی است و فعالیت‌های آموزشی، پرورشی و خارج از کلاس باید در چارچوب برنامه درسی مدرسه با یکدیگر ارتباط و انسجام داشته باشند.

ارزشیابی برای سنجش یادگیری، نه تکرار کتاب 

وی همچنین درباره تغییر رویکرد در ارزشیابی ابراز داشت: در شرایط جدید، ارزشیابی باید بر اساس میزان دستیابی دانش‌آموز به انتظارات عملکردی طراحی شود و می‌تواند از طریق فعالیت، حل مسئله، پروژه و شیوه‌های متنوع یادگیری انجام گیرد، بنابراین تکرار عبارات و متون کتاب درسی، معیار اصلی سنجش نخواهد بود.

سه سطح انتظار؛ فرصتی برای توجه به تفاوت‌های دانش‌آموزان 

لطیفی با اشاره به سه‌سطحی بودن انتظارات عملکردی افزود: این ساختار امکان توجه بیشتر به تفاوت‌های فردی را فراهم می‌کند و معلم می‌تواند برای دانش‌آموزانی که سریع‌تر به سطح مورد انتظار دست یافته‌اند، فعالیت‌های غنی‌تر و متناسب با سطوح بالاتر طراحی کند و برای دانش‌آموزانی که نیازمند تلاش بیشتری هستند، زمان و حمایت بیشتری اختصاص دهد.

مدرسه در مرکز برنامه؛ استان و منطقه در کنار مدرسه 

معاون وزير با بیان اینکه در زیست‌بوم جدید، مدرسه محور برنامه درسی قرار می‌گیرد، تصریح کرد: استان و منطقه نیز باید از نقش صرفاً اجرایی خارج شده و در فرآیند برنامه‌ریزی، حمایت، پایش و کیفیت‌بخشی به اجرای برنامه درسی نقش مؤثر و معنادار داشته باشند.وی اضافه کرد: در رویکرد جدید، برنامه درسی در قالب یک چارچوب چندسطحی دنبال می‌شود و مسئولیت برنامه‌ریزی و اجرای آن میان سطوح مختلف توزیع خواهد شد، چرا که اگر قرار است از تمرکز برنامه درسی کاسته شود و به مدرسه اختیار بیشتری داده شود، استان و منطقه نیز باید در فرآیند یادگیری و اجرای برنامه نقش محتوایی و تخصصی داشته باشند.

بستری برای هم‌افزایی برنامه‌های مدرسه 

لطیفی با تأکید بر اینکه زیست‌بوم جدید برنامه درسی یک طرح مقطعی نیست، اذعان کرد: این رویکرد می‌تواند به عنوان یک پلتفرم و بستر مشترک برای یکپارچه‌سازی بسیاری از طرح‌ها و فعالیت‌های آموزشی و تربیتی مدرسه عمل کند و از پراکندگی برنامه‌ها جلوگیری کند.

«فهم مشترک»؛ حلقه مفقوده اجرای تحول 

رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی یکی از مهم‌ترین الزامات اجرای این تحول را ایجاد فهم مشترک در تمام سطوح آموزش‌وپرورش دانست و گفت: فقدان فهم مشترک یکی از مهم‌ترین عوامل ایجاد فاصله میان برنامه درسی طراحی‌شده و برنامه درسی اجراشده است و برای موفقیت این طرح باید میان ستاد، استان، منطقه، مدرسه و معلم، درک مشترکی از اهداف و چگونگی اجرای برنامه شکل گیرد.

تحول یک‌شبه اتفاق نمی‌افتد

وی با تأکید بر اهمیت تدریج در اجرای برنامه‌های تحولی ابراز داشت: تجربه کشورهای مختلف نشان می‌دهد که همراه‌سازی، گفت‌وگو و ایجاد انگیزه در عوامل اجرایی، فرآیندی تدریجی است و نباید انتظار داشت تمام تغییرات در مدت کوتاهی در مدارس محقق شود.

اجرای طرح در حدود ۲۰۰ مدرسه در سال تحصیلی پيش‌رو 

لطیفی با اشاره به اجرای این طرح در حدود ۲۰۰ مدرسه در سال تحصیلی پيش‌رو گفت: محدود بودن مقیاس اجرای امسال فرصت مناسبی برای شناسایی، همراه‌سازی نیروهای توانمند و شکل‌دهی تیم‌های اجرایی قوی برای سال‌های آینده است و باید از تجربه‌های این دوره برای اصلاح و بهبود مسیر استفاده کرد.رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی همچنین تجربه‌نگاری، الگوسازی از نمونه‌های موفق، ایجاد چرخه بازخورد، اصلاح و بهبود و شبکه‌سازی میان عوامل اجرایی را از دیگر الزامات استقرار زیست‌بوم جدید برنامه درسی عنوان کرد و با تأکید بر نقش نیروی انسانی در اجرای این تحول گفت: توانمندسازی معلمان، مدیران، عوامل مدرسه و نیروهای استان و منطقه باید متناسب با نیازهای واقعی آنان و به صورت مستمر انجام شود، چرا که افزایش اختیار مدرسه بدون توانمندسازی و مسئولیت‌پذیری، نتیجه مطلوبی به همراه نخواهد داشت.

راهبر برنامه درسی؛ همراه حرفه‌ای مدرسه و معلم 

وی در ادامه از پیش‌بینی پست راهبر برنامه درسی در ساختار آموزش‌وپرورش خبر داد و گفت: در سال جاری حدود ۱۰۰ راهبر برنامه درسی در سطح کشور پیش‌بینی شده است که مأموریت آنان با راهبران آموزشی و تربیتی متفاوت بوده و بر حمایت حرفه‌ای و تخصصی از مدرسه و معلم و تضمین کیفیت اجرای برنامه درسی متمرکز خواهد بود.

راهبر برنامه درسی؛ ناظر نیست، تسهیل‌گر است 

لطیفی تأکید کرد: راهبر برنامه درسی نباید به عنوان نیروی اجرایی یا نظارتی و بازرسی تلقی شود، بلکه نقش اصلی او حمایت حرفه‌ای، تسهیل‌گری، کمک به بهبود فرآیند یادگیری و همراهی با معلم و مدرسه است و لازم است مدیران استان و منطقه نیز از این جایگاه حمایت کنند.رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی با بیان اینکه موفقیت این رویکرد بدون حمایت استان، منطقه و مدیر مدرسه امکان‌پذیر نیست، گفت: راهبر باید در مدرسه احساس کند جایگاه حرفه‌ای او به رسمیت شناخته شده و مأموریتش کمک به بهبود کیفیت است، نه نظارت اداری.

زمان آموزشی؛ فراتر از ساعت‌های کلاس 

وی به چارچوب توزیع زمان آموزشی اشاره کرد و گفت: در زیست‌بوم جدید، زمان حضور دانش‌آموز در مدرسه صرفاً به عناوین درسی و ساعات کلاس اختصاص نخواهد داشت و فعالیت‌های متنوع آموزشی و تربیتی مدرسه نیز در چارچوب برنامه درسی مورد توجه قرار می‌گیرد.

«فناوری برنامه درسی» 

رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی با اشاره به ضرورت حرکت آموزش‌وپرورش به سمت استقلال و توانمندی در حوزه برنامه درسی، خاطرنشان کرد: همان‌گونه که کشور برای دستیابی به فناوری‌های مختلف به توانمندی و استقلال نیاز دارد، در حوزه برنامه درسی نیز باید به فناوری برنامه درسی دست پیدا کنیم و این هدف با احساس مسئولیت، همت، تدریج، صبوری و مشارکت همه سطوح آموزش‌وپرورش قابل تحقق است.