معاون وزیر و رئیس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی، از بازبینی و اصلاح کتابهای درسی در فرآیند جدید تألیف خبر داد و تأکید کرد که در این فرآیند، تناسب زمان آموزش با چگالی محتوا بهطور جدی مورد توجه قرار گرفته است.
به گزارش روابط عمومی و امور بینالملل سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی؛ حجتالاسلام دکتر علی لطیفی در گفتوگو با روزنامه جامجم، درباره حجم کتابهای درسی و زمان آموزش اظهار کرد: گاهی صورت مسئله در این خصوص بهدرستی طرح نمیشود و صورت صحیح مسئله، عدم تناسب چگالی محتوا با زمان در اختیار آموزش است.
وی افزود: سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی در پژوهشی، عوامل متعددی را که موجب شکلگیری این چالش میشوند، احصا کرده است که یکی از مهمترین آنها، کاهش جدی زمان واقعی آموزش است. در بسیاری از موارد، مسئله این نیست که حجم کتاب درسی زیاد است، بلکه زمان کافی در اختیار آموزش قرار نمیگیرد.
رئیس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی، ادامه داد: از سوی دیگر، زمانی که در قانون برای آموزش پیشبینی شده است، در بسیاری از موارد آنگونه که باید در کلاس و مدرسه محقق نمیشود. بنابراین یکی از چالشهای مهم این است که مدارس باید زمان آموزشی را واقعی کنند و نظام آموزشی نیز باید در این جهت تلاش کند.
لطیفی یکی دیگر از عوامل مؤثر را نحوه پرداخت معلمان به محتوای کتابهای درسی دانست و گفت: این مسئله گاهی در دوره متوسطه دوم شکل جدیتری پیدا میکند. در این دوره، مسئله اساسی در بسیاری از موارد نه محتوای کتاب درسی، بلکه انتظاری است که به واسطه کنکور و سؤالات آزمونهای کنکور به کتاب درسی تحمیل میشود.
توجه جدی به تناسب محتوا و زمان آموزش در تألیفهای جدید
وی با اشاره به فرآیند جدید تألیف کتابهای درسی گفت: یکی از اقدامات ما در این زمینه به فرآیند تألیف جدید کتابهای درسی مربوط میشود که در حال حاضر از دوره ابتدایی آغاز کردهایم. یکی از نقاط تمرکز ما در این فرآیند، دقیقا همین مسئله است که چگالی محتوا متناسب با زمان آموزشی در نظر گرفته شود.
رئیس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی، اجرای آزمایشی کتابهای جدید را نیز در راستای بررسی همین موضوع دانست و اظهار کرد: سال گذشته کتابهای پایه اول را در زيست بوم جديد برنامه درسی در هشت مدرسه اجرا کردیم و امسال نیز این فرآیند را دنبال میکنیم. در این مدارس، درسبهدرس با معلمانی که این کتابها را اجرا کردهاند، نشستیم و گفتوگو کردیم و مستندات و شواهد آنها درباره اینکه کدام درس احتمالا حجم بیشتری و کدام حجم کمتری دارد، دریافت شد.
لطیفی ادامه داد: در این میان حتی با مواردی مواجه شدیم که معلمان عنوان کردند برای برخی درسها، زمان بسیار کمتری صرف کردهاند؛ یعنی حجم آن درس کمتر از زمانی بوده که برای آموزش آن در نظر گرفته شده است. این نظرات دریافت شده و اکنون در حال بازبینی و اصلاح برخی از کتابها هستیم.
وی تأکید کرد: در این دوره جدید تألیف، تلاش خواهیم کرد هر کتابی که تألیف میشود، از نظر تناسب زمان آموزش با چگالی محتوا، وضعیت متعادلتری داشته باشد.
بازنویسی و تألیف قريب به ۹۰ درصد کتاب آمادگی دفاعی پایه نهم
وی در بخش دیگری از این گفتوگو درباره جذابیت محتوای کتابهای درسی اظهار کرد: وقتی درباره کتابهای درسی صحبت میکنیم، باید توجه داشته باشیم که درباره مجموعهای در حدود ۹۳۰ عنوان کتاب، با احتساب کتابهای فنیوحرفهای، صحبت میکنیم. بنابراین اینطور نیست که بنای ما بر ایجاد تغییر نباشد. متناسب با توان، نیروی انسانی و زمانبندیای که در اختیار داریم، تغییرات در حال انجام است.
رئیس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی با اشاره به بازنگری کتاب آمادگی دفاعی گفت: کتاب آمادگی دفاعی یکی از کتابهایی بود که از نظر محتوا جذابیت لازم را نداشت. امسال برای پایه نهم این تغییر را انجام دادیم و کتاب آمادگی دفاعی پایه نهم تقریبا ۹۰ درصد محتوایش از ابتدا بازنویسی و تألیف شده است.
لطیفی تأکید کرد: این کار، فرآیندی مستمر و بهطور دائم در حال انجام است، اما اینکه تغییرات در همه این کتابها، برای تمام پایهها و دورههای تحصیلی، بهطور کامل انجام شود، طبیعتا زمانبر است. پیشبینی ما در سازمان این است که حدود هفت تا هشت سال زمان نیاز داریم تا مجموعه کتابهای ۱۲ سال تحصیلی بهطور کامل تغییر کند.
تغییر کتابهای درسی در پایهها و رشتههای مختلف
وی با اشاره به برخی کتابهایی که تاکنون تغییر کردهاند، گفت: بهصورت موردی، تغییرات بسیاری از کتابها آغاز شده است و در برخی از این کتابها، جذابیت و تنوعی که مورد انتظار دانشآموزان است، تا حد قابلتوجهی ایجاد شده است.
رئیس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی افزود: بهعنوان نمونه، کتابهای از من تا خدا، یعنی کتابهای دینی پایههای هفتم، هشتم و نهم، طی سه چهار سال گذشته بهطور کامل تغییر کردهاند. کتابهای کار و فناوری و آمادگی دفاعی نیز تغییر کردهاند. همچنین کتابهای پایه اول و دوم دوره ابتدایی تغییر کردهاند.
لطیفی ادامه داد: در دوره فنیوحرفهای نیز کتابهای پایه دهم در سال گذشته و کتابهای پایه یازدهم امسال تغییر کردهاند. با این حال، تغییر برخی کتابها به زمان بیشتری نیاز دارد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: برای مثال، کتابهایی مانند شیمی، فیزیک و زیستشناسی از جمله کتابهای حساس هستند و طبیعتا رسیدن فرآیند بازنگری و تألیف جدید به این کتابها، زمان بیشتری خواهد برد.
