معاون دفتر برنامهریزی و تألیف کتابهای درسی فنیوحرفهای و کاردانش سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی، در گفتوگوی زنده با رادیو تهران، ضمن تشریح رویکردهای جدید در آموزشهای فنیوحرفهای و کاردانش، از حرکت تألیف منابع آموزشی از کتابمحوری به سمت بستههای تربیت و یادگیری، بهروزرسانی محتوای درسی متناسب با نیاز بازار کار، توسعه محتوای چندرسانهای و رمزینههای پاسخ سريع و تغییر شیوه ارزشیابی هنرجویان خبر داد.
به گزارش روابط عمومی و امور بینالملل سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی؛ مجتبی انصاریپور، معاون دفتر برنامهریزی و تألیف کتابهای درسی فنیوحرفهای و کاردانش سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی، همزمان با آغاز سال تحصیلی جدید، مهمان برنامه زنده رادیو تهران شد و به پرسشهای شنوندگان درباره اهداف آموزشهای فنیوحرفهای و کاردانش، تحولات محتوایی، منابع آموزشی، شیوه ارزشیابی و ارتباط آموزشهای هنرستانی با بازار کار پاسخ داد.
هدف آموزشهای فنی و حرفهای، تربیت نیروی ماهر و کارآمد است
انصاریپور در ابتدای این گفتوگو با تبریک آغاز سال تحصیلی به هنرآموزان و هنرجویان، هدف غایی آموزشهای رسمی کشور را تربیت نیروی انسانی ماهر و کارآمد برای نیازهای کشور عنوان کرد و گفت: آموزشهای رسمی فنیوحرفهای و کاردانش با هدف تربیت نیروی ماهر طراحی شدهاند.
وی با اشاره به جایگاه نیروهای فنی و مهارتی در ساختار اشتغال کشور افزود: در هرم شغلی کشور، در کنار نیروهای مهندس و کارشناس، به تکنسینها، کاردانها و نیروهای انسانی ماهر و کارآمد نیز نیاز است و آموزشهای فنیوحرفهای و کاردانش برای تأمین این بخش از نیاز نیروی انسانی کشور نقش مهمی بر عهده دارند.
حرکت از کتابمحوری به سمت بستههای تربیت و یادگیری
معاون دفتر برنامهریزی و تألیف کتابهای درسی فنیوحرفهای و کاردانش با تشریح یکی از مهمترین تغییرات در رویکرد تألیف منابع آموزشی اظهار کرد: رویکرد تألیف منابع مکتوب در سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی از کتابمحوری به سمت بستههای تربیت و یادگیری تغییر کرده است.
وی توضیح داد: در این رویکرد، کتاب درسی همچنان یکی از اجزای اصلی است، اما در کنار آن، راهنمای هنرآموز، کتاب همراه هنرجو، رمزینههای سريع پاسخ و سایر منابع و رسانههای آموزشی قرار میگیرند و هرکدام نقشی مکمل در فرایند یاددهی و یادگیری ایفا میکنند.
انصاریپور با اشاره به کتاب «همراه هنرجو» گفت: این کتاب، یک کتاب جیبی است که فرمولها، روابط، واژگان تخصصی و مدارهای مورد نیاز هنرجو را در اختیار او قرار میدهد و هنرجو میتواند در جلسات ارزشیابی نیز آن را همراه داشته باشد. این رویکرد با هدف کاهش حافظهمحوری، توجه بیشتر به شایستگیها و کاهش استرس ناشی از فراموش کردن فرمولها و مطالب دنبال شده است.
وی همچنین درباره «راهنمای هنرآموز» گفت: این منبع شامل تقویم اجرایی، طرح درس و برنامهریزی مورد نیاز معلم در طول سال تحصیلی است و در بخش دیگری نیز مطالب دانشافزایی، محتوای فراتر از کتاب درسی و پاسخ به برخی پرسشهای دشوار را در اختیار هنرآموز قرار میدهد تا با اشراف بیشتری به تدریس بپردازد.
محتوای درسی در مسیر بازار کار و فناوریهای جدید
معاون دفتر برنامهریزی و تألیف کتابهای درسی فنیوحرفهای و کاردانش با تأکید بر اینکه آموزشهای فنیوحرفهای و کاردانش باید متناسب با نیاز بازار کار حرکت کنند، اظهار کرد: این آموزشها از بازار کار تأثیر میپذیرند و در چهار حوزه صنعت، خدمات، کشاورزی و هنر باید محتواها متناسب با تغییرات و نیازهای روزآمد این حوزهها بهروزرسانی شوند.
وی با اشاره به ارزیابی گسترده برنامههای درسی گفت: در سالهای گذشته برنامههای درسی ۳۰ رشته در یک فرایند ارزیابی مفصل بررسی شد و از صاحبان مشاغل، کارفرمایان و خبرگان پرسیده شد که محتوای کتابهای درسی تا چه میزان با نیاز بازار کار همسو است و در مواردی که فاصلهای وجود داشت، برای رفع آن اقدام شد.
انصاریپور همچنین با اشاره به الزامات برنامه هفتم توسعه درباره بازطراحی رشتههای فنیوحرفهای و کاردانش افزود: در این بازطراحی، دو رویکرد آمایش و آیندهپژوهی مورد توجه قرار گرفته است؛ به این معنا که از یک سو ظرفیتهای اشتغال و مشاغل مورد نیاز مناطق مختلف بررسی شود و از سوی دیگر، فناوریهایی که هنرجویان باید برای آینده یاد بگیرند، مورد توجه قرار گیرد.
وی در همین زمینه به تألیف کتاب «هوش مصنوعی» برای پایه دهم اشاره کرد و گفت: این کتاب با هدف آشنایی همه هنرجویان با این فناوری که اکنون به یک نوع سواد تبدیل شده، تألیف شده است. همچنین دو کتاب در زمینه «اقتصاد دیجیتال» و «اقتصاد سبز» برای پایه دوازدهم در دست تألیف است.
فیلم، اینفوگرافی و محتوای چندرسانهای در کنار کتاب درسی
انصاریپور در پاسخ به پرسشی درباره محتوای بستههای تربیت و یادگیری، گفت: کتابهای درسی فنیوحرفهای و کاردانش بهگونهای تألیف شدهاند که محتوای چندرسانهای نیز در کنار آنها قرار گیرد.
وی افزود: در کتابهای درسی، رمزینههای پاسخ سريع در بخشهای مختلف قرار گرفتهاند که هنرجویان با اسکن آنها میتوانند به محتواهایی مانند فیلم، اینفوگرافی و تصاویر آموزشی دسترسی پیدا کنند. این محتواها در مواردی که متن و تصویر کتاب بهتنهایی امکان ارائه کامل یک موضوع را ندارند، به تعمیق یادگیری کمک میکنند.
معاون دفتر برنامهریزی و تألیف کتابهای درسی فنیوحرفهای و کاردانش همچنین گفت: فیلمهای آموزشی مربوط به فعالیتهای عملی و مهارتی در تارنمای رشد دانشآموزی بارگذاری شده است و هنرجویان میتوانند به این محتواها دسترسی داشته باشند؛ چراکه واحدهای یادگیری در آموزشهای فنیوحرفهای باید حتماً فعالیت عملی و مهارتی داشته باشند و مهارت یکی از اجزای اصلی شایستگی است.
ارزشیابی پودمانی؛ گامی برای کاهش استرس هنرجویان
انصاریپور در بخش دیگری از این گفتوگو، شیوه ارزشیابی هنرجویان را تشریح کرد و گفت: رویکرد تألیف کتابهای درسی فنیوحرفهای و کاردانش به صورت پودمانی است و هر کتاب درسی پنج پودمان دارد.
وی توضیح داد: هر پودمان پس از تدریس و یادگیری، به صورت جداگانه ارزشیابی میشود و این روند تا پایان سال ادامه دارد؛ بنابراین قرار نیست در پایان سال، تمام محتوای یک کتاب به صورت یکجا مورد ارزشیابی قرار گیرد.
به گفته وی، این شیوه باعث میشود انباشت محتوایی و استرس ناشی از ارزشیابی حجم زیادی از مطالب در پایان سال کاهش پیدا کند و اگر هنرجویی در یکی از پودمانها به هر دلیل موفق به گذراندن ارزشیابی نشود، فقط همان پودمان را دوباره ارزشیابی خواهد کرد.
تلاش برای نزدیکتر شدن آموزش هنرستان به نیاز واقعی بازار کار
معاون دفتر برنامهریزی و تألیف کتابهای درسی فنیوحرفهای و کاردانش درباره ارتباط دیپلم هنرستان با ورود به بازار کار نیز گفت: مبنای برنامهریزی و تألیف کتابهای درسی در شاخههای فنیوحرفهای و کاردانش، نیاز بازار کار است و برنامهریزان و مؤلفان پیش از تألیف محتوا، با خبرگان حرفهای، صاحبنظران و کارفرمایان درباره فناوریها و مهارتهای مورد نیاز هر رشته گفتوگو میکنند.
وی افزود: تلاش میشود محتوای آموزشی فارغالتحصیل هنرستان با نیاز بازار کار تناظر و همراهی نزدیک داشته باشد تا در بسیاری از رشتهها، هنرجو پس از فارغالتحصیلی نیاز کمتری به آموزشهای مکمل برای ورود به بازار کار داشته باشد.