مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی ابتدایی و متوسطه نظری سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، با تأکید بر گذار از «کتاب‌محوری» به «برنامه‌محوری»، از اعطای نقش فعال و اختیارات کارآمد به معلمان و مدارس متناسب با بوم و ویژگی‌های دانش‌آموزان خبر داد و اعلام کرد که الگوی جدید برنامه درسی پس از تجربه سال گذشته، امسال در حدود ۲۰۰ مدرسه در تمامی استان‌های کشور اجرا می‌شود.
به گزارش روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، دکتر سیدمهدی باقریان، مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی ابتدایی و متوسطه نظری سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، در گفت‌وگویی رادیویی با با برنامه «روی موج گفت و گو» راديو گفت و گو در تشریح افق‌های نوین آموزشی کشور، به تبیین تحولات بنیادین در شیوه مواجهه با کتاب درسی و ارتقای نقش معلمان پرداخت.
باقریان با اشاره به چالش‌های دهه‌های گذشته در تلقی انحصاری از کتاب درسی اظهار داشت: طی سالیان متمادی، ساختار آموزشی کشور به‌گونه‌ای سامان یافته بود که لاجرم تمام برنامه درسی به کتاب درسی و کل جریان مدرسه به کلاس درس تقلیل پیدا می‌کرد. این انحصار باعث می‌شد بخشی از انتظارات به‌حق جامعه، مردم و ارکان کشور از نظام تعلیم و تربیت به‌طور کامل محقق نشود.
تحقق مطالبه سند تحول بنیادین؛ گذار از کتاب‌محوری به برنامه‌محوری
وی با تأکید بر اینکه خروج از این چرخه، یکی از تکالیف راهبردی مصوب در اسناد بالادستی است، افزود: از زمان تصویب سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، یکی از کلیدی‌ترین مطالبات، حرکت از کتاب‌محوری به سمت برنامه‌محوری بوده است. ما در چارچوب یک نظام آموزشی متمرکز، به‌دنبال بهره‌گیری حداکثری از کارکردهای مثبت این تمرکز هستیم؛ کارکردی که وظیفه دارد اهداف، افق‌ها و انتظارات عملکردی نظام تعلیم و تربیت را کاملاً شفاف و روشن ترسیم نماید.
مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی ابتدایی و متوسطه نظری با معرفی ابعاد «زیست‌بوم جدید برنامه درسی» در دوره اول ابتدایی تصریح کرد: در این زیست‌بوم، ترجمان اسناد تحولی، انتظارات اجتماعی و اقتضائات روز را به زبان مدرسه ترجمه و شفاف کرده‌ایم. با تدوین راهنمای عمل برنامه درسی برای هر دوره و عنوان درسی، بسته کاملی از تربیت (اعم از آموزش و فعالیت‌های پرورشی)، انتظارات عملکردی و مسیر پداگوژیک و روش‌های یادگیری در اختیار مدرسه قرار گرفته است.
کتاب درسی؛ بستری زنده در دستان خلاق معلم
دکتر باقریان با رد نگرانی‌ها پیرامون حذف یا کاهش اهمیت کتاب درسی تأکید کرد: کتاب درسی همچنان جایگاه راهبردی خود را به‌عنوان نماد وحدت گفتمانی، فرهنگی و ارزشی کشور حفظ خواهد کرد و تلاش سازمان همواره تولید بسته‌های آموزشی استاندارد است؛ اما نگاه ما به این ابزار متحول شده است. در الگوی نوین، قرار نیست معلم نگران اتمام صفحه به صفحه کتاب تا پایان سال تحصیلی باشد، بلکه کتاب درسی موجودی پویا و زنده است که معلم متناسب با اهداف تعریف‌شده و مقتضیات بومی کلاس و مدرسه، آن را بازآفرینی، غنی و عملیاتی می‌کند.
وی در ادامه، گفت: این تحول به‌معنای رهاسازی آموزشی یا حذف استانداردهای ملی نیست، بلکه هم‌افزایی میان اختیارات مدرسه و مسئولیت‌پذیری آموزشی است. در چارچوب انتظارات شفاف، به مدیران و معلمان صلاحیت‌دار این فرصت داده می‌شود تا فرصت‌های متنوع یادگیری را متناسب با بافت بومی و تفاوت‌های فردی دانش‌آموزان ساماندهی کنند.
اجرای الگوی جدید در سراسر کشور
مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی ابتدایی و متوسطه نظری در پایان با اشاره به مراحل اجرایی و میدانی این طرح خاطرنشان کرد: این رویکرد تحول‌آفرین سال گذشته در هشت مدرسه در شهر و شهرستان‌های استان تهران به‌صورت آزمایشی پیاده‌سازی شد و با کسب نتایج ثمربخش، در سال تحصیلی جاری در حدود ۲۰۰ مدرسه در تمامی استان‌های کشور (هر استان حداقل دو منطقه و دو مدرسه از جمله مدارس چندپایه) به اجرا درآمده است تا زمینه توانمندسازی همکاران فرهنگی و ارتقای شایستگی‌های تربیتی نسل آینده به‌شکل ملموس فراهم گردد.