رئیس گروه ساماندهی مواد و رسانههای آموزشی مکتوب دفتر انتشارات و فناوری آموزشی با تشریح مأموریت سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی در حوزه ساماندهی منابع آموزشی و تربیتی گفت: این مأموریت در سه محور سیاستگذاری و تنظیمگری، استانداردسنجی و ارزیابی و همچنین اشاعه و گفتمان دنبال میشود و منابع آموزشی پس از بررسیهای تخصصی و اطمینان از انطباق با برنامه درسی، میتوانند «نشان رشد» دریافت کنند.
به گزارش روابط عمومی و امور بینالملل سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی، جواد هداوند، رئیس گروه ساماندهی مواد و رسانههای آموزشی مکتوب، ر نشست با دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگيان در سومین رویداد «پرسمان»، ضمن معرفی بخشی از مأموریتهای دفتر انتشارات و فناوری آموزشی، به تشریح فرایند ساماندهی منابع آموزشی و تربیتی پرداخت.
وی با اشاره به گستره منابع آموزشی و تربیتی اظهار کرد: زمانی که از منابع آموزشی و تربیتی سخن میگوییم، مجموعه متنوعی از مواد و رسانههای آموزشی و تربیتی مکتوب و غیرمکتوب را دربرمیگیرد که ممکن است توسط بخش دولتی یا غیردولتی تولید شده باشند؛ از کتابهای داستان و کمکدرسی گرفته تا مجلات، بازیها، نرمافزارها و سامانههای آموزشی. این تنوع منابع یادگیری در زیستبوم جدید برنامه درسی نیز مورد توجه قرار گرفته است.
مصوبه ۸۲۸؛ پشتوانه قانونی ساماندهی منابع آموزشی
هداوند با اشاره به پشتوانه قانونی این مأموریت گفت: مصوبه ۸۲۸ شورای عالی آموزش و پرورش با عنوان «آییننامه اجرایی سازماندهی منابع آموزشی و تربیتی»، چارچوب، سازوکار و فرایند ارزیابی و اعتبارسنجی این منابع را مشخص کرده است.
وی افزود: ساماندهی منابع آموزشی و تربیتی یکی از مأموریتهای کلیدی و محتوایی سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی است که میتوان آن را در سه وجه سیاستگذاری و تنظیمگری، استانداردسنجی و ارزیابی و اشاعه و گفتمان دستهبندی کرد.
رئیس گروه ساماندهی مواد و رسانههای آموزشی مکتوب توضیح داد: از آنجا که بخش قابل توجهی از تولیدکنندگان منابع آموزشی، ناشران، نویسندگان و تولیدکنندگان تجهیزات و وسایل کمکآموزشی در خارج از ساختار آموزش و پرورش فعالیت میکنند، تنظیمگری در این حوزه اهمیت ویژهای دارد. هدف آن است که جریان تولید و توزیع منابع آموزشی به سمت نیازها و اهداف برنامه درسی هدایت شود و محصولاتی که مستقیماً در محیط مدرسه و کلاس درس مورد استفاده قرار میگیرند، بتوانند در تحقق اهداف آموزشی و تربیتی نقشآفرین باشند.
ارزیابی سهگانه منابع؛ از کیفیت ظاهری تا انطباق با برنامه درسی
هداوند با تشریح فرایند ارزیابی کتابها اظهار کرد: کتابهای تولیدشده در حوزههای مختلف، از داستان کودک و نوجوان و دانشافزایی گرفته تا شعر کودک و مطالعات و پژوهشهای بزرگسالان، وارد چرخه ارزیابی میشوند و پس از ثبت و انجام مراحل اجرایی، توسط ارزیابان تخصصی مورد بررسی قرار میگیرند.
وی ادامه داد: در این فرایند، نخست ویژگیهای فنی و ظاهری کتاب، از جمله اندازه، نوع خط، تناسب با گروه سنی، صفحهآرایی و کیفیت چاپ بررسی میشود. در مرحله دوم، محتوای علمی و تخصصی کتاب از نظر صحت، دقت و میزان کمک آن به معلم و دانشآموز مورد ارزیابی قرار میگیرد.
هداوند، مهمترین وجه تمایز این ارزیابی را بررسی میزان انطباق محتوا با برنامه درسی دانست و گفت: ممکن است کتابی از نظر ظاهری جذاب و باکیفیت باشد و از نظر علمی نیز اشکالی نداشته باشد، اما در یک یا چند مؤلفه با اهداف برنامه درسی هماهنگ نباشد. در چنین شرایطی، کتاب برای ورود به مدرسه و استفاده در نظام آموزش و پرورش مورد تأیید قرار نمیگیرد.
«نشان رشد»؛ معیار ورود منابع به مدرسه
رئیس گروه ساماندهی مواد و رسانههای آموزشی مکتوب با اشاره به جایگاه «نشان رشد» در این فرایند تصریح کرد: کتابهایی که در فرایند ارزیابی موفق به کسب امتیاز لازم شوند، بر اساس میزان امتیاز در درجات مختلف قرار میگیرند و «نشان رشد» دریافت میکنند.
وی افزود: بر اساس پشتوانه قانونی موجود و مقررات مربوط، منابع آموزشی و تجهیزاتی که قرار است در مدرسه مورد استفاده قرار گیرند، باید فرایند تأیید و اعتبارسنجی را طی کنند. بنابراین «نشان رشد» یکی از کلیدواژههای مهم در حوزه ساماندهی منابع آموزشی و تربیتی است.
هداوند درباره خروجی این فرایند نیز گفت: فهرست منابع تأییدشده به صورت سالانه در اختیار مدارس، کارشناسان و علاقهمندان قرار میگیرد. همچنین کتابهای درجه یک که از اعتبار و روایی بالاتری برخوردارند، در «فهرستگان» معرفی میشوند و برترین آثار هر حوزه نیز به جشنواره ملی کتاب رشد راه پیدا میکنند که بیستوچهارمین دوره آن پاییز امسال برگزار خواهد شد.