وزیر آموزش و پرورش در نشست شورای سیاست‌گذاری و هماهنگی پژوهش و تحقیقات این وزارتخانه، تأکید کرد: توسعه پژوهش‌های مدرسه‌محور، تقویت شبکه‌های پژوهشی در مناطق و استان‌ها، استقلال پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش و بهره‌گیری از ظرفیت هیئت‌های اندیشه‌ورز، از ضرورت‌های ارتقای نظام تعلیم و تربیت کشور است.
به گزارش روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی؛ در نشست شورای سیاست‌گذاری و هماهنگی پژوهش و تحقیقات این وزارتخانه، با تأکید بر ضرورت احیای جایگاه پژوهش در نظام تعلیم و تربیت، خواستار گسترش فعالیت‌های پژوهشی از سطح ستاد تا مدارس و کلاس‌های درس شد و گفت: پژوهش نباید صرفاً به فعالیت‌های ستادی، تدوین اسناد و مأموریت‌های سازمانی محدود شود؛ بلکه کلاس درس، یکی از مهم‌ترین کانون‌های تولید دانش، تجربه و فعالیت پژوهشی در آموزش‌وپرورش است.
وی با اشاره به روند کاهشی توجه به پژوهش و استفاده از دیدگاه صاحب‌نظران حوزه تعلیم و تربیت، اظهار کرد: در گذشته، فعالیت‌های پژوهشی و تحقیقاتی در استان‌ها و مناطق از پویایی و تحرک بیشتری برخوردار بود و معلمان نیز مشارکت فعال‌تری در این حوزه داشتند. این در حالی است که رویکرد سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش نیز بر تقویت جایگاه پژوهش، تربیت دانش‌آموزان پژوهشگر و توسعه فرهنگ تحقیق در میان معلمان تأکید دارد.
کاظمی با بیان این‌که پژوهش باید به یک جریان فراگیر در بدنه آموزش‌وپرورش تبدیل شود، افزود: گاهی فعالیت‌های پژوهشی را به حوزه‌های ستادی محدود می‌کنیم؛ در حالی که پژوهش در کوچک‌ترین واحد نظام تعلیم و تربیت، یعنی کلاس درس، معنا پیدا می‌کند و اتفاقاً اهمیت آن در این سطح بسیار بیشتر است.
ضرورت افزایش مشارکت معلمان و دانش‌آموزان در فعالیت‌های پژوهشی
وزیر آموزش‌وپرورش با اشاره به رشد آمار فعالیت‌های اقدام‌پژوهی معلمان، گفت: در سال‌های گذشته تعداد فعالیت‌های اقدام‌پژوهی در آموزش‌وپرورش در سطح محدودتری قرار داشت، اما اکنون این آمار از ۸۰ هزار پژوهش عبور کرده است که نشان‌دهنده برداشته شدن گام‌های مثبت در حوزه مشارکت پژوهشی معلمان است.
وی تصریح کرد: مدیران و عوامل آموزشی نیز باید بیش از گذشته در فعالیت‌های پژوهشی مشارکت کنند. جشنواره‌هایی همچون جابربن‌حیان، نوجوان خوارزمی و همچنین فعالیت‌های پژوهشی پژوهش‌سراها، ظرفیت‌های ارزشمندی برای تقویت روحیه تحقیق و نوآوری در دانش‌آموزان هستند؛ اما باید بررسی کنیم که مجموع این فعالیت‌ها چه میزان از جامعه دانش‌آموزی کشور را پوشش می‌دهد.
وی با تأکید بر ضرورت ارائه آمارهای دقیق و واقعی در حوزه پژوهش، خاطرنشان کرد: باید بر اساس اطلاعات دقیق و قابل اتکا، وضعیت واقعی فعالیت‌های پژوهشی را ارزیابی کنیم.
وزیر آموزش‌وپرورش در ادامه پژوهش‌سراها، کانون‌های پرورشی، کانون‌های قرآن و دارالقرآن‌ها را از ظرفیت‌های مهم توسعه فعالیت‌های علمی و پژوهشی دانست و خواستار تقویت نقش این مجموعه‌ها در گسترش فرهنگ پژوهش شد.
ایجاد شبکه‌های پژوهشی مویرگی تا سطح مدارس
کاظمی با تأکید بر این‌که افزایش کمی فعالیت‌های پژوهشی به‌تنهایی پاسخگوی نیازهای آموزش‌وپرورش نیست، گفت: برای عبور از وضعیت موجود، به روش‌ها و الگوهای جدیدی نیاز داریم. یکی از مهم‌ترین راهکارها، ایجاد شبکه‌های مویرگی پژوهش تا قلب مدارس و فعال‌سازی ظرفیت‌های پژوهشی در سطح مناطق است.
وی افزود: اگر نتوانیم شبکه پژوهش را در سطح مناطق و مدارس فعال کنیم، در همین وضعیت متوقف خواهیم شد و افزایش تعداد فعالیت‌ها نیز به‌تدریج با محدودیت مواجه می‌شود. بنابراین باید با طراحی برنامه‌های خلاقانه، توسعه شبکه‌های پژوهشی و افزایش مشارکت معلمان و دانش‌آموزان، تحرک و پویایی بیشتری در این حوزه ایجاد کنیم.
تأکید بر نقش پژوهش در تصمیم‌سازی و سیاست‌گذاری
وزیر آموزش‌وپرورش بخش مهم دیگری از مأموریت پژوهش را پشتیبانی علمی از فرایندهای تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی در سطوح مختلف وزارتخانه دانست و از عملکرد پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش در ارائه گزارش‌ها و مطالعات تخصصی قدردانی کرد.
کاظمی با اشاره به سرعت عمل و توانمندی علمی پژوهشگاه، اظهار کرد: پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش مجموعه‌ای توانمند و آماده به کار است که در کوتاه‌ترین زمان ممکن می‌تواند پژوهش‌های کاربردی و فوری مورد نیاز مدیران و تصمیم‌گیران را ارائه کند.
وی با اشاره به برخی مطالعات انجام‌شده در موضوعاتی همچون ساختار آموزش‌وپرورش، مطالعات تیمز و پرلز، الگوی مدرسه تراز و مدیریت مدارس در شرایط تعطیلی و بحران، عملکرد پژوهشگاه و همکاران آن را شایسته تقدیر دانست و گفت: در بسیاری از موارد، پژوهشگاه آمادگی و توان لازم را برای انجام مطالعات تخصصی دارد و این ما هستیم که باید بیش از گذشته از این ظرفیت استفاده کنیم.
کاظمی با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت گروه‌های تخصصی، افزود: پژوهشگاه و مجموعه‌های علمی وابسته، ظرفیت ارزشمندی برای تولید محتوای تخصصی و ارائه راهکارهای علمی در حوزه‌های مختلف آموزش‌وپرورش دارند و باید این دستاوردها به پشتوانه تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری در سطوح خرد و کلان تبدیل شود.
استقلال پژوهشگاه؛ ضرورتی برای تقویت پشتوانه علمی آموزش‌وپرورش
وزیر آموزش‌وپرورش با تأکید بر ضرورت استقلال پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش، این موضوع را یکی از مطالبات جدی و دیرینه خود دانست و اظهار کرد: معتقدم استقلال پژوهشگاه باید سال‌ها پیش محقق می‌شد؛ چراکه این مجموعه، پشتوانه‌ای عظیم و ارزشمند برای نظام تعلیم و تربیت کشور است.
وی با اشاره به پیگیری مستمر موضوع استقلال پژوهشگاه در دوره‌های مختلف مدیریتی و در جریان اصلاح ساختار وزارتخانه، گفت: سرمایه انسانی متخصص و ظرفیت علمی موجود در پژوهشگاه می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در جهت‌دهی به حرکت آموزش‌وپرورش، شناسایی آسیب‌ها و اصلاح فرایندهای نظام تعلیم و تربیت داشته باشد.
کاظمی ابراز امیدواری کرد : با فراهم شدن مقدمات لازم، موضوع استقلال پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش هرچه سریع‌تر به نتیجه برسد و این مجموعه از استقلال و توانمندی بیشتری برای انجام مأموریت‌های تخصصی خود برخوردار شود.
هیئت‌های اندیشه‌ورز؛ ظرفیتی کم‌هزینه و اثربخش برای تصمیم‌سازی
وزیر آموزش‌وپرورش در ادامه، تشکیل و تقویت هیئت‌های اندیشه‌ورز را از دیگر محورهای مهم توسعه فعالیت‌های پژوهشی و مشورتی در این وزارتخانه برشمرد و گفت: هیئت‌های اندیشه‌ورز یکی از ظرفیت‌های ارزشمند، کاربردی و اثربخش برای بهره‌گیری از دانش و تجربه صاحب‌نظران در فرایند تصمیم‌سازی هستند.
وی با اشاره به تدوین چارچوب فعالیت این هیئت‌ها در پژوهشگاه و ابلاغ آن به بخش‌های مختلف وزارتخانه، اظهار کرد: این موضوع در اجلاس رؤسای آموزش‌وپرورش و جلسات شورای معاونان نیز مورد تأکید قرار گرفته و انتظار داریم تمامی بخش‌های وزارتخانه از این ظرفیت به‌درستی استفاده کنند.
کاظمی با قدردانی از بخش‌هایی که در تشکیل و فعال‌سازی هیئت‌های اندیشه‌ورز عملکرد مطلوبی داشته‌اند، به فعالیت‌های انجام‌شده در حوزه آموزش‌وپرورش استثنایی و کمیسیون آموزش قرآن اشاره کرد و خواستار الگوبرداری سایر بخش‌ها از تجربه‌های موفق در این زمینه شد.
وی خاطرنشان کرد: استفاده از ظرفیت استادان دانشگاه، صاحب‌نظران، مدیران باتجربه و پیشکسوتان نظام تعلیم و تربیت در قالب هیئت‌های اندیشه‌ورز می‌تواند کیفیت تصمیم‌گیری‌ها را افزایش دهد و زمینه بهره‌گیری مؤثرتر از دانش تخصصی را فراهم کند.
ضرورت ارتقای جایگاه پژوهش در تمام ارکان آموزش‌وپرورش
کاظمی توسعه پژوهش را به معنای تقویت کل نظام آموزش‌وپرورش دانست و تصریح کرد: تقویت پژوهش صرفاً به معنای تقویت پژوهشگاه نیست؛ چراکه پژوهشگران و متخصصان این مجموعه همواره مشغول مطالعه و تحقیق هستند و حتی به دستگاه‌های اجرایی خارج از وزارتخانه نیز خدمات پژوهشی ارائه می‌کنند. مسئله اصلی این است که خود آموزش‌وپرورش باید بیش از گذشته از این ظرفیت عظیم علمی بهره‌مند شود.
وزیر آموزش‌وپرورش از مجموعه پژوهشگاه، ادارات کل و واحدهای استانی خواست با تمرکز بر ابعاد مختلف پژوهش، به‌ویژه توسعه پژوهش‌های بنیادی، کاربردی و سیاست‌پژوهی، گسترش اقدام‌پژوهی معلمان، تقویت فعالیت‌های پژوهشی دانش‌آموزان، ایجاد شبکه‌های پژوهشی در مناطق و مدارس و توسعه هیئت‌های اندیشه‌ورز، زمینه ارتقای جایگاه پژوهش در نظام تعلیم و تربیت را فراهم کنند.
وی همچنین خواستار ارائه گزارش عملکرد استان‌ها در محورهای مطرح‌شده شد تا میزان پیشرفت فعالیت‌های پژوهشی و ظرفیت‌های موجود در سطح استان‌ها و مناطق مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرد.