مدیرکل دفتر برنامهریزی و تألیف کتابهای درسی ابتدایی و متوسطه نظری سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی با تشریح رویکرد جدید برنامه درسی دوره اول ابتدایی گفت: در زیستبوم جدید برنامه درسی، کتاب درسی همچنان یکی از اجزای اصلی بسته آموزشی است، اما معلمان ملزم نیستند آموزش را به اجرای صفحهبهصفحه کتاب محدود کنند؛ بلکه تحقق اهداف آموزشی و تربیتی، محور اصلی فعالیت مدرسه و کلاس درس خواهد بود.
به گزارش روابط عمومی و امور بینالملل سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی، به نقل از خبرگزاری تسنیم، سیدمهدی باقریان، مدیرکل دفتر برنامهریزی و تألیف کتابهای درسی ابتدایی و متوسطه نظری، در گفتوگو با خبرنگار اجتماعی این خبرگزاری، با تشریح رویکرد جدید برنامه درسی دوره اول ابتدایی اظهار کرد: در زیستبوم جدید برنامه درسی، کتاب درسی همچنان جایگاه خود را حفظ میکند، اما قرار نیست آموزش صرفاً به اجرای صفحهبهصفحه کتاب محدود شود؛ بلکه تحقق اهداف آموزشی و تربیتی در اولویت قرار دارد و معلمان و مدارس متناسب با اقتضائات خود، اختیار بیشتری برای سازماندهی فرایند یاددهی و یادگیری خواهند داشت.
وی با اشاره به سابقه کتابمحوری در نظام آموزشی کشور افزود: نظام آموزشی ما طی سالهای متمادی بر اساس انتظارات و کارکردهایی که برای کتاب درسی تعریف شده بود، سامان پیدا میکرد و کتاب درسی به منبع اصلی آموزش تبدیل شده بود. اگرچه طراحان برنامه درسی چنین هدفی نداشتند، اما در عمل برنامه درسی به کتاب درسی و مدرسه به کلاس درس تقلیل پیدا میکرد و در نتیجه، بخشی از انتظارات بهحق جامعه از نظام تعلیموتربیت محقق نمیشد.
باقریان با اشاره به سند تحول بنیادین آموزشوپرورش مصوب سال ۱۳۹۰ ادامه داد: یکی از مطالبات اصلی این سند، حرکت از کتابمحوری به برنامهمحوری است. در رویکرد برنامهمحوری، نظام آموزشی همچنان متمرکز باقی میماند و این مسئله بهخودیخود ایراد محسوب نمیشود؛ چراکه نظام متمرکز میتواند اهداف و انتظارات عملکردی نظام تعلیموتربیت را بهصورت روشن و یکسان مشخص کند. مسئله اصلی این است که تاکنون بهدرستی از ظرفیتهای مثبت این تمرکز استفاده نشده است.
راهنمای عمل برنامه درسی؛ مبنای افزایش اختیار مدارس
مدیرکل دفتر برنامهریزی و تألیف کتابهای درسی ابتدایی و متوسطه نظری با تشریح یکی از اقدامات مهم در زیستبوم جدید برنامه درسی گفت: در این رویکرد، اسناد تحولی، انتظارات جامعه و اقتضائات روز به زبانی روشن و قابل اجرا در مدرسه ترجمه میشود. بر همین اساس، برنامهای تربیتی شامل آموزش و فعالیتهای پرورشی، تحت عنوان «راهنمای عمل برنامه درسی» برای هر دوره تحصیلی تدوین میشود که این برنامه در دوره اول ابتدایی مشخص شده است.
وی افزود: شفافسازی برنامه درسی، زمینه واگذاری اختیار و مسئولیت بیشتر به مدارس را فراهم میکند. هنگامی که اهداف، انتظارات و چارچوبهای برنامه درسی مشخص باشد، مدرسه میتواند متناسب با شرایط و اقتضائات خود، فرایندهای تعلیموتربیت را سازماندهی کند. در این الگو، قرار نیست کتاب درسی مانند گذشته صفحهبهصفحه اجرا شود؛ بلکه تحقق اهداف نظام تعلیموتربیت اهمیت بیشتری دارد.
باقریان تصریح کرد: برای هر یک از کتابهای درسی، راهنمای برنامه درسی در نظر گرفته شده است که انتظارات عملکردی، اهداف و مسیر آموزش را مشخص میکند. در چنین شرایطی، معلم بهجای آنکه صرفاً نگران رسیدن به صفحات مشخصی از کتاب باشد، بر تحقق اهداف آموزشی و تربیتی تمرکز میکند.
وی با تأکید بر حفظ جایگاه کتاب درسی در این رویکرد خاطرنشان کرد: کتاب درسی همچنان یکی از اجزای اصلی بسته آموزشی است، اما معلم باید بتواند با نگاهی منعطف و متناسب با شرایط کلاس و مدرسه از آن استفاده کند و محتوای آموزشی را با اقتضائات محیط یادگیری خود تطبیق دهد.
حفظ وحدت برنامه درسی در کنار توجه به اقتضائات بومی
باقریان در ادامه با اشاره به تجربه نظامهای آموزشی دیگر کشورها اظهار کرد: حتی در کشورهایی که از نظام برنامه درسی غیرمتمرکز برخوردارند و آزادی عمل بیشتری برای مدارس در نظر گرفتهاند، تولید کتاب درسی همچنان به ناشران و مجموعههای تخصصی محدودی سپرده میشود؛ چراکه تألیف و انتشار کتاب درسی به صلاحیتها و ویژگیهای نهادی خاصی نیاز دارد و هر ناشری توان انجام این کار را ندارد.
وی با تأکید بر نقش کتابهای درسی در ایجاد وحدت محتوایی و گفتمانی در کشور گفت: سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی تلاش میکند بستههای آموزشی متناسب با استانداردهای مورد انتظار نظام آموزشی کشور تدوین کند. اکنون هدف این است که ظرفیت کتابهای درسی به فرصتهای آموزشی متناسب با شرایطبومی و اقتضائات مناطق مختلف تبدیل شود.
اجرای مرحله الگوسازی در حدود ۲۰۰ مدرسه کشور
مدیرکل دفتر برنامهریزی و تألیف کتابهای درسی ابتدایی و متوسطه نظری درباره روند اجرای این برنامه نیز توضیح داد: این برنامه سال گذشته در هشت مدرسه استان تهران اجرا شد و امسال در حدود ۲۰۰ مدرسه در استانهای مختلف کشور، با حداقل دو مدرسه در هر استان، در مرحله الگوسازی قرار دارد.
وی افزود: پیشبینی شده است پس از ارزیابی نتایج این مرحله، زمینه گسترش سراسری برنامه در سال آینده فراهم شود.