رئیس گروه حکمت و معارف اسلامی دفتر برنامهریزی و تألیف کتابهای درسی ابتدایی و متوسطه نظری، با تشریح فرایند تألیف و اعتبارسنجی کتاب «از من تا خدا» پایه هفتم، از طی شدن چند مرحله نگارش، بازبینی، اجرای آزمایشی، پژوهش میدانی و اصلاح این کتاب خبر داد و گفت: این اثر تاکنون در چهار مرحله مورد سنجش و اجرا قرار گرفته و بازخوردهای معلمان، دانشآموزان و خانوادهها در اصلاح و تکمیل آن مورد استفاده قرار گرفته است.
به گزارش روابط عمومی و امور بینالملل سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی؛ یاسین شکرانی، رئیس گروه حکمت و معارف اسلامی دفتر برنامهریزی و تألیف کتابهای درسی ابتدایی و متوسطه نظری سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی، در دوره آموزش تأمین مدرس بسته تربیت و یادگیری نونگاشت «از من تا خدا» پایه هفتم، با اشاره به برنامه این دوره اظهار کرد: در این دوره ابتدا مبانی و رویکرد برنامه بررسی میشود و در ادامه، تحلیل درسبهدرس کتاب پایه هفتم، روشهای تدریس و شیوههای ارزشیابی مورد توجه قرار خواهد گرفت.
آغاز فرایند تألیف از سال ۱۴۰۱
شکرانی با تشریح روند شکلگیری کتاب «از من تا خدا» گفت: فرایند رسمی نگارش درسهای کتاب پایه هفتم از آبان سال ۱۴۰۱ آغاز شد. همزمان با نگارش درسها توسط مؤلف، هر درس در اختیار دبیرخانه قرار میگرفت تا برای دریافت بازخورد در اختیار گروهی از معلمان قرار گیرد.
وی افزود: این فرایند در ۲۰ استان کشور و با حضور تعدادی از معلمان انجام شد. معلمان علاوه بر مطالعه درسها، بخشهایی از آنها را در کلاس اجرا کردند و بازخوردهای خود را درباره نقاط قوت، ضعف و ابهامات احتمالی ارائه دادند.
رئیس گروه حکمت و معارف اسلامی دفتر برنامهریزی و تألیف کتابهای درسی ابتدایی و متوسطه نظری ادامه داد: درسهای نگاشتهشده پس از دریافت این بازخوردها در شورای ۱۰ نفرهای متشکل از دبیران باتجربه، متخصصان موضوعی و کارشناسان بخش متوسطه دفتر بررسی میشد و دیدگاههای معلمان نیز در کنار نظر اعضای شورا مورد توجه قرار میگرفت. سپس مجموعه نظرات به مؤلف ارائه و متن درس دوباره بازنویسی میشد.
اجرای آزمایشی در ۴۰ کلاس
شکرانی با اشاره به نخستین اجرای آزمایشی کتاب گفت: پس از طی مراحل اولیه، کتاب برای سال تحصیلی ۱۴۰۲ آماده شد و در مهر همان سال، در ۴۰ کلاس از ۴۰ مدرسه و در هفت استان کشور بهصورت آزمایشی اجرا شد.
وی افزود: برای اجرای این مرحله، ۴۰ مدرسه انتخاب شد و در هر مدرسه یک کلاس پایه هفتم این کتاب درسی نونگاشت بهصورت آزمایشی تدریس شد. همچنین پیش از آغاز سال تحصیلی، تعدادی از معلمان این کلاسها در دوره آموزشی شرکت کردند تا با رویکرد و محتوای کتاب آشنا شوند.
رئیس گروه حکمت و معارف اسلامی با اشاره به تنوع مناطق و مدارس مشارکتکننده در اجرای آزمایشی گفت: در این مرحله، شرایط و اقتضائات مناطق مختلف نیز مورد توجه قرار گرفت و از جمله در برخی مدارس با دانشآموزان اهل سنت، بررسیهای لازم برای سنجش میزان تناسب محتوای کتاب با شرایط آن مدارس انجام شد.
پژوهش میدانی و دریافت نظر خانوادهها
شکرانی ادامه داد: پس از یک سال اجرای آزمایشی در ۴۰ مدرسه، گروه پژوهشی دفتر با هماهنگی لازم، به مدارس مراجعه کرد و پژوهشگران با معلمان و دانشآموزان گفتوگو کردند و فرمهای نظرسنجی در اختیار آنان قرار گرفت. در برخی مدارس نیز دیدگاه والدین درباره کتاب دریافت شد.
وی افزود: مجموعه این بازخوردها در قالب یک پژوهش حدود ۵۰۰ صفحهای گردآوری شد و نکات و اشکالات مطرحشده از سوی دانشآموزان، معلمان و خانوادهها استخراج و برای اصلاح مجدد کتاب در اختیار مؤلف قرار گرفت.
رئیس گروه حکمت و معارف اسلامی دفتر برنامهریزی و تألیف کتابهای درسی ابتدایی و متوسطه نظری خاطرنشان کرد: بر اساس نتایج این پژوهش، کتاب بار دیگر مورد بازنویسی و اصلاح قرار گرفت تا برای مرحله بعدی اجرای آزمایشی آماده شود.
اجرای فراگیر در هفت استان و دریافت بازخورد از ۵۰۰ معلم
شکرانی با اشاره به مرحله دوم اجرای آزمایشی گفت: در مهر سال ۱۴۰۳، کتاب در تمامی کلاسهای پایه هفتم هفت استان منتخب بهصورت فراگیر اجرا شد. این مرحله نیز همچنان در چارچوب اجرای آزمایشی انجام شد تا با افزایش دامنه اجرا، بازخوردهای گستردهتر و دقیقتری از عملکرد کتاب به دست آید.
وی ادامه داد: در اسفند و فروردین سال ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ نیز با همکاری دبیرخانه، فراخوانی برای دریافت دیدگاه معلمانی که کتاب را در این استانها تدریس کرده بودند، انجام شد و حدود ۵۰۰ نفر از معلمان فرمهای نظرسنجی را تکمیل و نقدها و پیشنهادهای خود را درباره کتاب ارائه کردند.
شکرانی افزود: علاوه بر این نظرسنجی، از مسیرهای دیگری نیز دیدگاهها و پیشنهادهای مرتبط با کتاب جمعآوری شد و مجموعه این بازخوردها در فروردین سال ۱۴۰۴ برای اصلاح مجدد در اختیار مؤلف قرار گرفت.
رئیس گروه حکمت و معارف اسلامی با اشاره به مرحله بعدی اجرای کتاب اظهار کرد: پس از بررسی بازخوردهای حاصل از اجرای فراگیر، کتاب برای سال تحصیلی ۱۴۰۴ آماده شد و در مهرماه همان سال، دامنه اجرای آن به ۱۵ استان افزایش یافت.
وی گفت: در این مرحله نیز اصلاحات انجامشده عمدتاً در حد اصلاح برخی عبارتها، جملهها و مواردی بود که معلمان درباره آنها ابهام یا پیشنهاد داشتند. در واقع، پس از چند مرحله اجرا و دریافت بازخورد، بخش قابل توجهی از نقاط قابل اصلاح کتاب شناسایی و در نسخههای بعدی مورد توجه قرار گرفت.
شکرایی با تأکید بر اینکه اعتباربخشی و اصلاح کتاب با پایان مراحل اجرای آزمایشی متوقف نمیشود، اظهار کرد: کتابی که امروز در اختیار معلمان قرار دارد، حاصل چند مرحله نگارش، بررسی، اجرای آزمایشی و دریافت بازخورد است و میتوان گفت این اثر تاکنون در چهار مرحله مورد سنجش قرار گرفته و در ۱۵ استان اجرا شده است.
وی افزود: امسال نیز با پیوستن استانهای جدید به این فرایند، امکان دریافت تجربهها و دیدگاههای بیشتری فراهم میشود. البته ما ادعا نمیکنیم که همه نقاط قابل بهبود کتاب شناسایی شده است؛ هر نکته و پیشنهادی که بتواند به ارتقای کتاب کمک کند، برای ما ارزشمند است و مورد استقبال قرار خواهد گرفت.
رئیس گروه حکمت و معارف اسلامی دفتر برنامهریزی و تألیف کتابهای درسی ابتدایی و متوسطه نظری در پایان تأکید کرد: هدف از این فرایند، رسیدن به محصولی است که با اتکا به تجربه واقعی کلاس درس و مشارکت معلمان، دانشآموزان و خانوادهها، قابلیت اجرای مؤثر در نظام آموزش عمومی را داشته باشد.